غاليان ، خود به گروههاى مختلفى تقسيم شدهاند كه مشاهير آنها عبارتاند از : آل مشعشع ، اباحيه ، احمديه ، اخيه ، ازدريه ، اسحاقيه ، بكتاشيه ، تناسخيه ، شلمغانيه و گروههاى زياد ديگر . « 1 »
شرح بيشتر را دراينباره در پايان همين بحث در بخش نكتهها خواهيم آورد انشاءاللَّه .
نقطهء مقابل غاليان ، گروهى هستند كه به نواصب يا ناصبىها معروف شدند و آنها كسانى بودند كه با آن حضرت عداوت و دشمنى مىكردند و نمونهء آن در زمان آن حضرت ، خوارج و گروهى از اهل شام بودند .
و قابل توجه اينكه آن حضرت و امامان بعد از آن حضرت از هر دو گروه تبرى جستند و حكم به كفر هر دو كردند .
ابن ابىالحديد شرحى در ذيل اين گفتار حكيمانه دارد كه از جهاتى قابل توجه است . او چنين مىگويد : كسانى كه دربارهء امام عليه السلام ( ازنظر معنوى و عقيدتى ) هلاك مىشوند افراطگران و تفريط كنندگاناند . اما افراطگران همان غُلاتاند و كسانى كه قائل به تكفير بزرگان صحابه و نفاق يا فسق آنها مىشوند و اما تفريط كننده كسى است كه آن حضرت را از مقامش پايين مىآورد يا كينهء او را به دل گرفته يا با او به جنگ برخاسته يا عداوتى در درون با او دارد و لذا اصحاب ما ( اشاره به كسانى است كه با او همعقيدهاند ) اصحاب نجات و خلاص و رستگارى در اين مسأله هستند زيرا آنها طريق اعتدال را پيمودهاند ، دربارهء امام عليه السلام مىگويند كه او برترين خلايق در آخرت است و والاترين منزلت را در بهشت دارد و برترين خلق ( بعد از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله ) در دنياست و بيش از همه خصايص برجسته و مزايا و مناقب دارد و هركس با او دشمنى كند و يا به جنگ با او برخيزد يا كينهء او را به دل بگيرد دشمن خداست و هميشه در آتش
هامش
( 1 ) . لغتنامهء دهخدا ، مادهء غلات ( با تلخيص ) .