شرح و تفسير پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله آيين الهى را سامان بخشيد
امام عليه السلام در اين گفتار پرمعنى خويش اشاره به شخصى كرده كه نام او را نبرده و از خدمات او تعريف مىكند مىفرمايد : « يك والى ( الهى ) بر مسلمانان حكومت كرد و حق را برپا داشت و خود در جادهء حق گام برداشت تا آنجا كه شتر دين گلوگاه خود را بر زمين نهاد و اسلام استقرار يافت ( اين سخن اشارهء زيبايى است به وضع شتران هنگامى كه به مقصد مىرسند و از پيمودن راه راحت مىشوند ، استراحت مىكنند آنگونه كه گلوگاه خود را بر زمين مىنهند ) » ؛ (
فِي كَلَامٍ لَهُ : وَ وَلِيَهُمْ وَالٍ فَأَقَامَ وَ اسْتَقَامَ ، حَتَّى ضَرَبَ الدِّينُ بِجِرَانِهِ
) . در تفسير اين سخن و اينكه امام عليه السلام اشاره به چه كسى نموده نظرات مختلفى در ميان شارحان نهجالبلاغه وجود دارد كه مىتوان آن را در سه نظر خلاصه كرد :
نخست اينكه منظور ، پيغمبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله است كه بر مردم حكومت كرد و امور را سامان داد و خود در مسير صحيح الهى گام برداشت تا زمانى كه اسلام سراسر جزيرة العرب را فراگرفت و آرامشى پيدا شد آنگونه كه شتر هنگامى كه به مقصد مىرسد مىخوابد و گلوگاه خود را بر زمين مىنهد .
محمّد عبده ، دانشمند معروف مصرى در شرح نهجالبلاغهء خود مىگويد :
منظور از والى در اينجا پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله است كه مردم را سرپرستى كرد و سياست شريعت را در ميان آنها گسترش داد . آنگاه اضافه مىكند : بعضى