اين گفتار پرمعنى پيام مهمى در زمينهء مسائل اجتماعى و اخلاقى و سياسى دارد و به ما مىگويد . اگر چشمانتان بسته باشد خطاهاى زيادى از شما سرمىزند .
كسى كه چشمبسته بر سر سفرهء غذا بنشيند نمىتواند خوب و بد و آنچه را براى او نافع يا زيانبار است تشخيص دهد .
كسى كه چشمبسته در مسائل سياسى وارد مىشود ممكن است سرنوشت جامعهاى را به خطر بيفكند .
كسى كه چشمبسته دوست انتخاب مىكند اى بسا دوستانى را برگزيند كه بلاى جان او شوند .
خلاصه هركس چشمبسته به راهى برود آيندهء مبهم و يا خطرناكى دارد . چشم در واقع طنابى است كه بر دهانهء زشتىها و بدىها و ناهنجارىها گره مىزند .
نويسندهء معروف مصرى ، محمّد عبده در شرح نهجالبلاغهء خود در شرح اين كلام مىگويد : اين سخن در واقع مثالى است براى فايدهء چشم در حفظ انسان از آنچه از پشت سرش ( ناآگاهانه ) ممكن است به او برسد و اينكه فايدهء چشم تنها اين نيست كه صاحبش را از آنچه دربرابر اوست حفظ كند بلكه بايد از آنچه پشت سر اوست نيز آگاه گردد و وى را حفظ كند و اين در واقع ارشادى است به وجوب بينا بودن در مواردى كه غفلتزاست .
و در پايان مىگويد : آنچه سزاوار سخنى است كه از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله يا از اميرمؤمنان عليه السلام در اين زمينه نقل شده ، همين است . « 1 »
البته اين سخن نبايد بدان معنا باشد كه مفهوم اصلى كلام امام عليه السلام يا كلام رسول اللَّه صلى الله عليه و آله در مورد مبطلات وضو ناديده گرفته شود در واقع ، كلام ، يك مفهوم مطابقى دارد و يك سلسله معانى التزامى .
هامش
( 1 ) . شرح نهجالبلاغهء عبده ، ص 578 .