شرح و تفسير دنيا وسيله است نه هدف
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه موقعيت واقعى دنيا را در عبارت كوتاهى بيان كرده ، مىفرمايد : « دنيا براى غيرش آفريده شده نه براى خودش . ( هدف از آفرينش اين جهان ، تكامل و آمادگى براى زيستن در جهان آخرت است ) » ؛ (
الدُّنْيَا خُلِقَتْ لِغَيْرِهَا ، وَلَمْ تُخْلَقْ لِنَفْسِهَا
) . نكتهء مهمى كه امام عليه السلام در اينجا يادآورى مىكند نگاههاى مختلفى است كه به دنيا مىشود .
توضيح اينكه : گاه در نظر بعضى افراد ، رواياتى كه در مدح دنيا آمده و آن را مزرعهء آخرت يا دار عافيت و يا بهمنزلهء دانشگاه شمرده ، با رواياتى كه در ذم آن آمده متناقض است . در حالى كه هرگز چنين نيست . اگر دنيا را براى دنيا بخواهيم ، دنياى مذموم و نكوهيده است و اگر دنيا را ابزارى براى رسيدن به آخرت و مزرعهاى براى كِشت بذر نيكىها ومعارف بدانيم ممدوح است و سراى نمونه .
امام عليه السلام در كلام گرانبهاى ديگرى در نهجالبلاغه همين معنا را با تعبير ديگرى بيان كرده است ؛ در خطبهء 82 مىفرمايد : «
وَمَنْ أَبْصَرَ بِهَا بَصَّرَتْهُ وَمَنْ أَبْصَرَ إِلَيْهَا أَعْمَتْهُ
؛ كسى كه دنيا را وسيلهء بصيرت قرار دهد او را بينا مىسازد و كسى كه به آن بهعنوان هدف نگاه كند نابينايش مىكند » .
مرحوم سيد رضى در شرح اين كلام در خطبهء هشتاد و دو تعبير جالبى دارد