مىگويد : «
وَإذَا تَأَمَّلَ الْمُتَأَمِّلُ قَوْلَهُ عليه السلام : « وَمَنْ أَبْصَرَ بِهَا بَصَّرَتْهُ » وَجَدَ تَحْتَهُ مِنَ الْمَعْنَى الْعَجِيبِ وَالْغَرَضِ الْبَعِيدِ ، مَا لا تُبْلَغُ غَايَتُهُ وَلايُدْرَكُ غَوْرُهُ ، لا سِيَّمَا إِذَا قَرَنَ إِلَيْهِ قَوْلُهُ : « وَمَنْ أَبْصَرَ إِلَيْهَا أَعْمَتْهُ » فَإِنَّهُ يَجِدُ الْفَرْقَ بَيْنَ « أَبْصَرَ بِهَا » وَ « أَبْصَرَ إِلَيْهَا » وَاضِحاً نَيِّراً ، وَ عَجِيباً بَاهِراً ! صَلَوَاتُ اللَّهِ وَ سَلامُهُ عَلَيْهِ
؛ اگر به درستى انسان در اين سخن امام عليه السلام كه مىفرمايد : كسى كه با آن بنگرد بينايش مىكند ، دقّت كند ، در آن ، معناى شگفتآور و مفهوم ژرفى خواهد يافت كه هرگز به عمق آن نتوان رسيد ، به ويژه اگر جمله « مَنْ أَبْصَرَ إِلَيْهَا أَعْمَتْهُ » ( كسى كه به دنيا بنگرد و منتهاى آرزويش را دنيا قرار دهد كورش خواهد كرد ) در كنار جملهء قبل گذاشته شود ؛ در اين صورت فرق واضحى ميان آن دو خواهد يافت ، فرقى روشن و شگفتانگيز و آشكار . درود و سلام خدا بر او باد » .
به تعبير ديگر اگر به دنيا ازنظر جنبههاى مادى آن نگاه شود مركز تزاحم و تعارض و انواع زشتىهاست و اگر به جنبههاى معنوى كه به وسيلهء دنيا مىتوان به آنها دست يافت نگاه شود هيچگونه تعارض و تزاحمى نيست و همهء انسانها با هم در مسير روشنى مىتوانند بهسوى زندگى جاويدان و پرافتخار سراى ديگر از آن كوچ كنند .
و در خطبهء 203 آمده است كه امام عليه السلام مىفرمايد : «
فَفِيهَا اخْتُبِرْتُمْ وَلِغَيْرِهَا خُلِقْتُم
؛ شما در دنيا آزمايش مىشويد و براى غير آن ، آفريده شدهايد » .
قرآن مجيد همين مطلب را با بيان شفاف ديگرى ذكر كرده است آنجا كه مىفرمايد : « « أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ أَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُون » ؛ آيا گمان كرديد كه شما را بيهوده آفريدهايم ، و بهسوى ما بازگشت نخواهيد كرد ؟ ! » . « 1 »
اشاره به اينكه اگر سراى آخرتى بعد از دنيا نبود اين زندگى عبث و بيهوده بود و همانگونه كه در تفسير نمونه در ذيل اين آيه آمده است اين جملهء كوتاه
هامش
( 1 ) . مؤمنون ، آيهء 115 .