شرح و تفسير بردبارى و ترك شتاب
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانهء خود به اهميت حلم و بردبارى و ترك شتاب در كارها و سرچشمهء اين دو صفت برجسته اشاره كرده ، مىفرمايد : « بردبارى و ترك شتاب ، فرزندان دوقلويى هستند كه از همت بلند متولد مىشوند » ؛ (
الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ تَوْأَمَانِ يُنْتِجُهُمَا عُلُوُّ الْهِمَّةِ
) . جالب اينكه ابن عبد ربه در كتاب عقد الفريد شأن ورودى براى اين گفتار حكيمانه ذكر كرده و آن اينكه يكى از بزرگان ايران خدمت امام عليه السلام رسيد . آن حضرت پرسيد : بهترين پادشاهان شما نزد شما چه كسى بود ؟ او در پاسخ عرض كرد : اردشير در كشوردارى پيشگام بود ولى بهترين روش را انوشيروان داشت . امام عليه السلام سؤال كرد : كداميك از فضايل اخلاقى در وى برجستهتر بود ؟
عرض كرد : بردبارى و عدم شتاب در كارها . امام عليه السلام فرمود : اين دو ، همچون فرزندان دوقلويى هستند كه از علو همت متولد مىشوند . « 1 »
« حلم » همان بردبارى در مقابل سفيهان و افراد بىمنطق و همچنين در برابر متخلفان و گنهكارانى كه گناه سنگينى ندارند و ترك مجازات آنها مىباشد .
« اناة » به معناى شتاب نكردن در انجام كارها پيش از دقت كافى در اطراف و جوانب آن و به تعبير ديگر صبر و حوصله تا روشن شدن تمام جوانب كار
هامش
( 1 ) . عقد الفريد ، ج 2 ، ص 143 .