كنيد ، مبادا به گروهى ، از روى نادانى آسيب برسانيد و از كردهء خود پشيمان شويد ! » . « 1 »
در اين آيه ضمناً اشاره به نتيجهء منفى شتاب بدون تحقيق نيز شده است و آن ، آسيب رساندن به بىگناهان و ندامت و پشيمانى است .
در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله مىخوانيم : «
الْأَنَاةُ مِنَ اللَّهِ وَ الْعَجَلَةُ مِنَ الشَّيْطَانِ
؛ ترك شتاب از سوى خداست و عجله از شيطان است » . « 2 »
البته اين دستور مربوط به مواردى است كه مسائل روشن نيست و نياز به تأمل و دقت و تدبير دارد . اما هنگامى كه راه ، روشن و برنامه معين باشد و ترديدى در صحت آن نباشد بايد عجله كرد و فرصت را غنيمت شمرده و به بهانههاى واهى از دست نداد .
همانگونه كه در حديثى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم : «
إِذَا هَمَّ أَحَدُكُمْ بِخَيْرٍ أَوْ صِلَةٍ فَإِنَّ عَنْ يَمِينِهِ وَ شِمَالِهِ شَيْطَانَيْنِ فَلْيُبَادِرْ لَايَكُفَّاهُ عَنْ ذَلِكَ
؛ هنگامى كه كسى از شما تصميم بر كار خير يا كمك به خويشاوند ( يا غير خويشاوند ) گرفت بايد عجله كند و آن را انجام دهد زيرا از طرف راست و چپ او دو شيطان حاضر مىشوند و او را وسوسه مىكنند » . « 3 »
در حكمت 363 نيز آمده بود : «
مِنَ الْخُرْقِ الْمُعَاجَلَةُ قَبْلَ الْإِمْكَانِ وَالْأَنَاةُ بَعْدَ الْفُرْصَةِ
؛ عجله كردن پيش از فراهم شدن امكانات و از دست دادن امكانات ، بعد از فرصت ، از نادانى است » .
* * *
هامش
( 1 ) . حجرات ، آيهء 6 .
( 2 ) . بحارالانوار ، ج 68 ، ص 340 ، ح 12 .
( 3 ) . كافى ، ج 2 ، ص 143 ، ح 12 .