سپس به بيرون وجود او نظر افكنده ، مىفرمايد : توان اين را ندارد كه خود را روزى دهد و نيز مرگ را از خود دور سازد .
البته ممكن است انسان براى تحصيل روزى ، زراعت و دامدارى و تجارت داشته باشد ولى اگر خشكسالى شود يا آفتى در زراعت و دامها بيفتد همهء سرمايهء او بر باد مىرود . يك طوفان يا آتشسوزى ممكن است مال التجارهء او را نابود سازد و به تعبير ديگر تمام اين موارد از سوى خداوند روزىبخش است . انسان آن را جابهجا مىكند و از آن بهره مىگيرد . پس هرگز روزىدهندهء خويش نيست .
مرگ را هم از طريق درمان بيمارىها و رعايت بهداشت ممكن است بتوان چند صباحى به تأخير انداخت ولى چنين نيست كه مرگ انسان در اختيار خودش باشد . بهخصوص مرگهاى پيشبينى نشده كه ناگهان دامان انسان را از دورن يا برون وجودش مىگيرد و به جهان ديگر مىفرستد .
گويا اين كلام امام عليه السلام برگرفته از آيات قرآن مجيد در اواخر سورهء واقعه است هر چند قرآن آن را به عنوان دليلى بر خداشناسى و معاد ذكر كرده ولى امام عليه السلام آن را بهصورت ديگرى بيان نموده است .
قرآن مجيد دربارهء آغاز وجود انسان مىفرمايد : « « أَفَرَأَيْتُمْ مَّا تُمْنُونَ * أَأَنْتُمْ تَخْلُقُونَهُ أَمْ نَحْنُ الْخَالِقُونَ » ؛ آيا از نطفهاى كه در رحم مىريزيد آگاهيد ؟ آيا شما آن را مىآفرينيد يا ما آفريدگاريم » .
بعد مىفرمايد : « « نَحْنُ قَدَّرْنَا بَيْنَكُمُ الْمَوْتَ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ » ؛ ما در ميان شما مرگ را مقّدر ساختيم ؛ و هرگز كسى بر ما پيشى نمىگيرد ! . . . » .
بعد مىافزايد : « « أَفَرَأَيْتُمْ مَّا تَحْرُثُونَ . . . » ؛ آيا هيچ دربارهء آنچه كشت مىكنيد انديشيدهايد ؟ ! آيا شما آن را مىرويانيد يا ما مىرويانيم ؟ ! هرگاه بخواهيم آن را مبدّل به كاه درهم كوبيده مىكنيم كه در شگفتى فرو رويد !
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 577
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٧٧