شرح و تفسير با اين حال تكبّر چرا ؟
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانهاش به متكبران فخرفروش هشدار مىدهد كه به گذشته و آيندهء خود بنگرند و اين صفت رذيله را از خود دور سازند ، مىفرمايد :
« انسان را با تكبر چه كار ؟ در آغاز ، نطفهء بىارزشى است و سرانجام مردارى ( گنديده ) . نمىتواند خود را روزى دهد و نه مرگ را از خود دور سازد » ؛ (
مَا لِابْنِ آدَمَ وَالْفَخْرِ : أَوَّلُهُ نُطْفَةٌ ، وَ آخِرُهُ جِيفَةٌ ، وَ لَايَرْزُقُ نَفْسَهُ ، وَ لَايَدْفَعُ حَتْفَهُ
) . شك نيست كه انسان امتيازات فراوانى دارد و نسبت به مخلوقات ديگر برتر است و بسيارى از انسانها امتيازات ويژهاى ازنظر مال و ثروت و جاه و مقام و شرافت خانوادگى و قدرت جسمانى بر ديگران دارند ولى اين امتيازات دليل بر آن نمىشود كه انسان موقعيت خود را فراموش كند و به اين و آن فخر بفروشد و به خويشتن ببالد و گرفتار صفت رذيلهاى شود كه مردم را از او و او را از خدا دور سازد .
امام عليه السلام روى چهار نكته براى اثبات كوچكى و حقارت متكبران فخرفروش تأكيد مىكند ، نخست روى آغاز آفرينش انسان تكيه مىنمايد كه نطفهاى است كوچك و ناچيز كه بسيارى از افراد از آن اظهار تنفر مىكنند و در پايانش هنگامى كه از دنيا مىرود چند ساعت بعد تبديل به جيفهء گنديدهاى مىشود .
آيا اين امور باعث افتخار و تكبر است ؟