شرح و تفسير غنا و فقر حقيقى
امام عليه السلام در اين گفتار كوتاه و حكيمانه اشاره به نكتهء مهمى دربارهء حقيقت فقر و غنا كرده ، مىفرمايد : « غنا و فقر آنگاه آشكار مىشود كه اعمال ( انسانها ) بر خدا عرضه شود » ؛ (
الْغِنَى وَالْفَقْرُ بَعْدَ الْعَرْضِ عَلَى اللَّهِ
) . حقيقت غنا بىنيازى و حقيقت فقر نيازمندى است ولى مىدانيم كه اين دو عنوان گاه جنبهء مادى دارد و گاه جنبهء معنوى . جنبهء مادى آن نيز شاخههايى دارد :
غنا ازنظر مال و ثروت ، غنا ازنظر مقام و جاه و جلال و غنا ازنظر علوم و دانشهاى مادى .
تمام اين انواع غناى مادى ، زودگذر و زوالپذير و ناپايدار است . گاه يك شب انسان مىخوابد در حالى كه صاحب مال و مقام و علم و دانش و سلامت جسم است اى بسا صبح بيدار شود در حالى كه تمام آنها را از دست داده است و به فرض كه در زمان حيات انسان اين سرمايههاى مادى موجود باشد در پايان عمر از همهء آنها جدا مىشود و همچون ساير افراد به خاك سپرده خواهد شد بىآنكه تفاوتى ميان او و فقرا باشد . همگى يك كفن را با خود از اين دنيا به گور مىبرند .
ولى غناى معنوى كه آن هم شاخههاى متعدد دارد امرى است پايدار كه در دنيا و برزخ و آخرت با اوست . غنا ازنظر علم و عرفان ، غنا ازنظر صفات