و در روايات متعددى نمونههايى از شوخىهاى پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل شده كه معروف است ازجمله روزى پيرزنى خدمت آن حضرت رسيد ، ايشان رو به او كرد و فرمود : پيرزن هرگز وارد بهشت نمىشود . پيرزن گريه كرد ، پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمود : ( غصه مخور ) آن روز تو پيرزن نيستى ( بلكه جوان هستى ) ، خداوند مىفرمايد : « « إِنَّا أَنشَأْنَاهُنَّ إِنشَاءً * فَجَعَلْنَاهُنَّ أَبْكَاراً » ؛ ما آن زنان بهشتى را بهوجود آورديم و همه را باكره قرار داديم » . « 1 » در حديث ديگرى آمده است كه فردى اعرابى گاه خدمت پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مىآمد و هديهاى مىآورد سپس عرض مىكرد : پول هديه را لطف بفرماييد رسول خدا صلى الله عليه و آله ( بهسبب اين شوخى ) مىخنديد و گاه هنگامى كه آن حضرت غمگين مىشد مىفرمود : اعرابى كجاست ؟ اى كاش باز هم مىآمد .
واژهء « مداعبه » و « دعابه » در لغت عرب به معنى مزاح است و در روايات از آن مدح شده است . در حديثى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم : «
إنَّ المُداعَبةَ مِن حُسنِ الخُلُقِ وإنّك لَتُدخِلُ به السّرورَ على أخيك ولَقَد كان رسولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله يُداعِبُ الرَّجُلَ يُريدُ أن يَسُرَّهُ
؛ مزاح كردن از حُسن خلق است و تو بهوسيلهء آن ، سرور در دل برادر مؤمنت وارد مىكنى و پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله گاهى با افراد شوخى مىكرد تا آنها را شاد كند » . « 2 »
مخصوصاً در سفرها كه مشكلات بيشتر است و گاه پيشامدهاى نگرانكنندهاى رخ مىدهد دستور به مزاح داده شده است .
در بحارالانوار ، جلد 73 بابى تحت عنوان « حسن الخلق و حُسن الصحابة و سائر آداب السفر » ذكر گرديده و در آن روايات متعددى درمورد حُسن مزاح در سفر آورده شده ازجمله حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله كه مىفرمايد : «
وَ أَمَّا الَّتِى فِى
هامش
( 1 ) . واقعه ، آيات 35 و 36 ؛ ميزان الحكمة ، ح 18858 .
( 2 ) . كافى ، ج 2 ، ص 633 ، ح 3 .