« فِند » ( بر وزن هند ) همانگونه كه در تفسير مرحوم سيد رضى آمده بود به معناى كوه يكه و تنهاست و بهكار بردن اين تعبير دربارهء مالك اشتر به اين معناست كه او در ميان اصحاب و ياران بزرگ على عليه السلام ازنظر عظمت ، يكتا و تنها بود .
« صَلد » ( بر وزن فرد ) به معناى سنگ صاف و محكم است و مُصَلّد به آنچه آب در آن نفوذ نكند و آن را متلاشى نسازد اطلاق شده است .
« حافر » در اصل به معناى سُم است و به حيواناتى كه تكسم هستند مانند اسب و قاطر ، حافر نيز اطلاق مىشود . به اين مناسبت كه پاى آنها زمين را حفر مىكند و لذا اسم فاعل از مادهء حفر بر آن اطلاق شده است و در عبارت حكيمانهء امام عليه السلام به معناى مركب است به قرينهء جملهء « لا يرتقيه » و همچنين تقابل با طائر .
« يرتقيه » از مادهء « رقى » ( بر وزن نهى ) به معناى بالا رفتن است .
« يوفِى » از مادهء « وفا » گرفته شده و در اينجا به معناى بالا رفتن در حد اعلى است .
زندگى پرافتخار مالك اشتر نيز شاهد بر اين گفتار امام عليه السلام است . فكر او به اندازهاى بلند بود كه غير از امام و پيشواى خود و مصالح مسلمين كسى يا چيزى را به رسميت نمىشناخت و استقامت او در حدى بود كه در برابر هيچ دشمنى سر تسليم فرود نياورد و بهخصوص امتحان خود را در جنگ صفين پس داد كه اگر فتنهگران مانع نشده بودند كار لشكر شام و معاويه را يكسره كرده بود .
امام عليه السلام در موارد ديگرى از نهجالبلاغه ازجمله در نامهء سيزدهم نيز به مدح و بيان منزلت او پرداخته به هنگامى كه به او مأموريتى در لشكر صفين مىدهد ، دربارهء او مىگويد : او كسى است كه سستى در عزمش راه ندارد و بيم لغزش در او نمىرود . در جايى كه سرعت لازم است كندى نخواهد كرد و در آنجا كه ملايمت لازم است سرعت و شتاب به خرج نمىدهد ؛ «
فَإِنَّهُ مِمَّنْ لَايخَافُ وَهْنُهُ
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 516
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥١٦