اين سخن را با روايتى دربارهء او كه مرحوم علامهء مجلسى در بحارالانوار آورده پايان مىدهيم هر چند سخن در اين زمينه بسيار است . در جلد 33 بحارالانوار چنين مىخوانيم كه جمعى از بزرگان طايفهء نخع هنگامى كه خبر شهادت مالك اشتر به آنها مىرسد مىگويند : خدمت اميرمؤمنان عليه السلام رسيديم ديديم او بسيار اندوهگنين است و تأسف مىخورد ؛ فرمود : «
لِلَّهِ دَرُّ مَالِكٍ وَمَا مَالِكٌ لَوْ كَانَ مِنْ جَبَلٍ لَكَانَ فِنْداً وَ لَوْ كَانَ مِنْ حَجَرٍ لَكَانَ صَلْداً أَمَا وَ اللَّهِ لَيهُدَّنَّ مَوْتُكَ عَالَماً وَ لَيفْرِحَنَّ عَالَماً عَلَى مِثْلِ مَالِكٍ فَلْتَبْكِ الْبَوَاكِى وَ هَلْ مَرْجُوٌّ كَمَالِكٍ وَهَلْ مَوْجُودٌ كَمَالِكٍ
؛ آفرين بر مالك ، چه مالكى ! اگر كوه بود كوه تنهاى بزرگى بود و اگر از سنگ بود سنگى بسيار محكم . به خدا سوگند مرگ تو عالَمى را تكان مىدهد و عالَم ديگرى را خوشحال مىكند . ( مردم عراق بر مرگ او اشك مىريزند و مردم شام و ياران معاويه شادى مىكنند ) گريهكنندگان براى مثل مالك بايد گريه كنند . آيا شخص اميدوار كنندهاى مثل مالك پيدا مىشود ؟ آيا موجودى مثل مالك يافت مىشود ؟ » .
يكى از طائفهء نخع ( قبيلهء مالك ) مىگويد : على عليه السلام پيوسته اندوهگين بود و بر مرگ مالك تأسف مىخورد به اندازهاى كه ما فكر كرديم او مصيبتزدهء اصلى است نه ما كه قبيلهء مالك هستيم و روزهاى متوالى آثار آن در چهرهء اميرمؤمنان عليه السلام نمايان بود . « 1 »
فضايل مالك اشتر در بسيارى از كتابهايى كه قبل از نهجالبلاغه تأليف شده بيان گرديده است .
* * *
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 33 ، ص 556 .