شرح و تفسير زيانكارترين انسانها
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه كسى را كه از همه بيشتر در معاملهء زندگى دنيا گرفتار خسران مىشود و سعى و تلاش او به جايى نمىرسد معرفى كرده ، مىفرمايد : « زيانكارترين مردم در دادوستد و نااميدترين آنها در تلاش و سعى ، كسى است كه بدن خود را براى رسيدن به آرزوهاى درازش فرسوده كرده ولى مقدرات ، او را براى رسيدن به خواستههايش يارى ننموده است ؛ با حسرت از دنيا بيرون رفته و با گناهانش در سراى آخرت گام نهاده است » ؛ (
إِنَّ أَخْسَرَ النَّاسِ صَفْقَةً وَ أَخْيَبَهُمْ سَعْياً رَجُلٌ أَخْلَقَ بَدَنَهُ فِي طَلَبِ مَالِهِ « 1 » ، وَ لَمْ تُسَاعِدْهُ الْمَقَادِيرُ عَلَى
إِرَادَتِهِ ، فَخَرَجَ مِنَ الدُّنْيَا بِحَسْرَتِهِ ، وَ قَدِمَ عَلَى الْآخِرَةِ بِتَبِعَتِهِ
) . « صفقة » در اصل به معناى زدن دست به دست بههنگام معامله است ( خريدار و فروشنده به عنوان انجام معامله دستشان را به دست يكديگر مىزنند ) و تصفيق به معناى كف زدن نيز آمده است و سپس اين واژه به معناى معامله و دادوستد استعمال مىشود .
« اخلق » از مادهء « خلوق » به معناى كهنگى است .
« تبعة » به معناى پيامدهاى نامطلوب است .
هامش
( 1 ) . در بسيارى از نسخ بهجاى « ماله » ، « آماله » آمده است كه تعبير صحيحترى به نظر مىرسد زيرا دنياپرستان تمام تلاش خود را تنها براى رسيدن به مال نمىكنند بلكه براى رسيدن به مقام يا بهرهمند شدن از عيشونوش و شهوترانى نيز تلاش فراوان دارند .