امام عليه السلام به آن زن عمدى نبود بلكه يك نظر اتفاقى و غير ارادى بود و مىدانيم چنين نظرهايى جزء منكرات نيست كه از آن نهى كنند . اگر كسى چشمش بىاختيار به چنين منظرهاى افتاد و بعد به نگاه كردن ادامه داد ، ادامهء آن نگاه ، گناه است . همچنين در بعضى از روايات از على عليه السلام نقل شده است : «
سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله عَنِ الرَّجُلِ تَمُرُّ بِهِ المَرْأَةُ فَينْظُرُ إِلَيهَا فَقَالَ أَوَّلُ نَظْرَةٍ لَكَ وَ الثَّانِيةُ عَلَيكَ وَ لَالَكَ وَ النَّظِرَةُ الثَّالِثَةِ سَهْمٌ مَسْمُومٌ مِنْ سِهَامِ إِبْلِيسَ مَنْ تَرَكَهَا لِلَّهِ لَالِغَيرِهِ أَعْقَبَهُ اللَّهُ إِيمَاناً يجِدُ طَعْمَهُ
؛ از رسول خدا صلى الله عليه و آله سؤال كردند كه زنى ( زيبا ) از مقابل مردى عبور مىكند و آن مرد به او نگاه مىنمايد ( چه حكمى دارد ؟ ) پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : نخستين نظر از آنِ توست ( چون بىاختيار است و گناهى در آن نيست ) و نگاه دوم بر ضد توست نه به سود تو و نگاه سوم تير زهرآگينى از تيرهاى شيطان است ، هركس آن را براى خدا نه بهسبب ديگرى ترك كند خداوند ايمانى در قلب او ايجاد مىكند كه طعم آن را احساس مىنمايد » . « 1 »
2 . سؤال ديگر اينكه آن مرد خارجى كه نعوذ بالله نسبت كفر به امام عليه السلام داد قطعاً ناصبى و كافر بود . چرا امام عليه السلام اجازه نداد او را به قتل برسانند ؟
پاسخ اين است كه امام عليه السلام از تعبير او استفادهء كفر به معناى واقعى نفرمود بلكه اين كفر همان كفرى بود كه خوارج مىگفتند ؛ آنها معتقد بودند كه هركس گناه كبيرهاى مرتكب شود و توبه نكند كافر خواهد بود و چون به زعم آنها امام عليه السلام تن به مسألهء حكميت داده بود و اين حكميت به پندار آنها بر خلاف شرع بود چنين نسبتى را به امام عليه السلام داد و لذا امام عليه السلام او را در حد يك سب و لعن تلقى كرد و فرمود : «
إِنَّمَا هُوَ سَبٌّ بِسَبٍّ
» . 3 . سؤال ديگر اينكه آيا مىتوان در مقابل دشنام ، دشنام داد كه در عبارت امام عليه السلام آمده است ؟
هامش
( 1 ) . مستدرك الوسائل ، ج 14 ، ص 268 ، ح 1 .