شرح و تفسير حقوق متقابل پدر و فرزند
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه به بخشى از حقوق پدران بر فرزندان و حقوق فرزندان بر پدران اشاره مىكند . براى حق پدر بر فرزند ، تنها يك مورد را بيان مىفرمايد و براى حق فرزند بر پدر سه مورد ، مىفرمايد : « فرزند را بر پدر حقى است و پدر را نيز بر فرزند حقى » ؛ (
إِنَّ لِلْوَلَدِ عَلَى الْوَالِدِ حَقّاً ، وَ إِنَّ لِلْوَالِدِ عَلَى الْوَلَدِ حَقّاً
) . سپس درمورد حق پدر بر فرزند چنين مىفرمايد : « حق پدر بر فرزندان اين است كه در همه چيز جز در معصيت خداوند سبحان از وى اطاعت كنند » ؛ (
فَحَقُّ الْوَالِدِ عَلَى الْوَلَدِ أَنْ يُطِيعَهُ فِي كُلِّ شَيْءٍ ، إِلَّا فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ
) . ظاهر اين است كه حقى را كه امام عليه السلام به اين گستردگى دربارهء پدران فرموده اعم از واجب و مستحب است و به تعبير ديگر ، در مواردى اطاعت واجب است و آن جايى است كه اگر ترك كند سبب اذيت و آزار مىشود و منجر به عقوق پدر مىگردد اما مواردى هست كه اگر اطاعت نكند پدر اذيت نمىشود . در اينجا مستحب است كه فرزند به امر پدر احترام بگذارد و اطاعت كند .
البته گاهى مسائل سرنوشتسازى است كه اگر پسر بخواهد از پدر اطاعت كند گرفتار خسارت عظيمى مىشود هرچند داخل در عنوان معصيت نيست .
مثلًا پدر از عروس خود ناراحت باشد و به فرزند دستور دهد كه همسرت را