( تنها ) براى كسانى قرار مىدهيم كه ارادهء برترىجويى در زمين و فساد ندارند ؛ و عاقبت نيك براى پرهيزكاران است ! » . « 1 »
آنگاه امام عليه السلام در سومين جمله مىفرمايد : « به ياد قبرت باش » ؛ (
وَاذْكُرْ قَبْرَكَ
) . منظور از اين جمله آن است كه انسان بايد به فكر مرگ و پايان زندگى باشد و بداند روزى همهء آنچه را از مقام و مال و جاه و قدرت و قوت دارد رها مىسازد و بهصورت جسم بىجانى روانهء گور مىشود و او را در آنجا دفن مىكنند و همه حتى عزيزترين عزيزانش از وى جدا مىشوند و او مىماند و اعمالش .
به يقين توجه به اين نكته انسان را از فخرفروشى و تكبر و ظلم و ستم به ديگران و غفلت از خدا بازمىدارد .
در حديثى كه از امام اميرمؤمنان عليه السلام در امالى شيخ طوسى آمده است مىخوانيم : «
الْمَوْتُ طَالِبٌ وَ مَطْلُوبٌ لَايعْجِزُهُ الْمُقِيمُ وَ لَايفُوتُهُ الْهَارِبُ فَقَدِّمُوا وَلَا تَتَّكِلُوا فَإِنَّهُ لَيسَ عَنِ الْمَوْتِ مَحِيصٌ إِنَّكُمْ إِنْ لَمْ تُقْتَلُوا تَمُوتُوا وَ الَّذِى نَفْسُ عَلِى بِيدِهِ لَأَلْفُ ضَرْبَةٍ بِالسَّيفِ عَلَى الرَّأْسِ أَهْوَنُ مِنْ مَوْتٍ عَلَى فِرَاشٍ
؛ مرگ ، هم طلبكننده است هم مطلوب ( براى اولياء اللَّه ) ، نه كسى كه از آن فرار نكند مىتواند بر آن چيره شود و نه كسى كه فرار مىكند بنابراين براى بعد از مرگ خود چيزى بفرستيد و اعتماد به زندگى نكنيد زيرا هيچگونه راه فرارى از مرگ نيست شما اگر شهيد نشويد به مرگ طبيعى مىميريد ولى سوگند به كسى كه جان على به دست اوست هزار ضربهء شمشير بر سر ، آسانتر است از مردن در بستر » . « 2 »
آرى مردان خدا نه تنها به فكر مرگ بودند بلكه به اين فكر بودند كه پايان زندگانشان شهادت در راه خدا باشد .
* * *
هامش
( 1 ) . قصص ، آيهء 83 .
( 2 ) . امالى شيخ طوسى ، ص 216 ؛ بحارالانوار ، ج 68 ، ص 264 ، ح 5 .