كه خداوند هيچ متكبر مغرورِ خيالپردازى را دوست ندارد » . « 1 »
اين موضوع بهقدرى اهميت دارد كه اميرمؤمنان على عليه السلام در حديثى كه مرحوم صدوق در كتاب خصال از آن حضرت نقل كرده ، مىفرمايد : «
أَهْلَكَ النَّاسَ اثْنَانِ خَوْفُ الْفَقْرِ وَ طَلَبُ الْفَخْرِ
؛ مردم را دو چيز هلاك كرده است : ترس از فقر ( كه موجب دست زدن به كارهاى خلاف مىشود ) و فخرفروشى » . « 2 »
در حديث ديگرى از امام زين العابدين عليه السلام مىخوانيم كه در ضمن دعاى مكارم الاخلاق از خداوند چنين تقاضا مىكند : «
وَهَبْ لِى مَعَالِى الْأَخْلَاقِ ، وَاعْصِمْنِى مِنَ الْفَخْرِ
؛ خداوندا ! اخلاق برجسته را به من ارزانى كن و از فخرفروشى مرا مصون دار » . « 3 »
سپس امام عليه السلام در دومين دستور مىفرمايد : « كبر خود را فرو ريز » ؛ (
وَاحْطُطْ كِبْرَكَ
) . ممكن است كسى فخرفروشى نكند و سخنى از امتيازات واقعى يا خيالى خود به زبان نياورد ولى برخورد او با مردم متكبرانه و حتى راه رفتن و ساير حركاتش آميخته با كبر و غرور باشد زيرا حقيقت كبر آن است كه انسان براى خود برترى خاصى نسبت به ديگران قائل باشد خواه اين برترى واقعى باشد يا پندارى و خيالى ، معنوى باشد يا مادى ، اين چيزى است كه اسلام و تمام مكاتب اخلاقى آن را نمىپذيرند و در قرآن مجيد علاوه بر آنچه در سورهء لقمان ضمن نصايح آن مرد حكيم آمده است در جاى ديگر مىفرمايد : « « وَلَا تَمْشِ فِى الْأَرْضِ مَرَحاً إِنَّكَ لَنْ تَخْرِقَ الْأَرْضَ وَلَنْ تَبْلُغَ الْجِبَالَ طُولًا » ؛ در روى زمين متكبرانه راه مرو زيرا تو نه زمين را مىتوانى زير پاى خود پاره كنى و نه قامت خود را به بلنداى
هامش
( 1 ) . لقمان ، آيهء 18 .
( 2 ) . خصال ، ج 1 ، ص 68 .
( 3 ) . بايد توجه داشت كه فخر به معناى مصدرى ، همان فخرفروختن است و به معناى اسم مصدرى افتخاراتى است كه نصيب انسان مىشود هرچند به رخ ديگران نكشد .