شك نيست كه كبر سرچشمهء مفاسد بسيارى است ، كسى كه خود را برتر از ديگران مىداند حاضر نيست به ديگران همچون يك برادر نگاه كند بلكه انتظار دارد همه در برابر او تواضع كنند و به فرمانش گوش فرادهند و چون مردم از چنين روحيهاى متنفرند از او فاصله مىگيرند در نتيجه او كينهء مردم را به دل مىگيرد و آنها را حقنشناس مىپندارد و گاه همين امر سبب مىشود در حق ديگران ظلم و ستم كند .
كار كبر و غرور گاه به جايى مىرسد كه انسان تسليم حرف حق نمىشود و حتى از اطاعت فرمان خدا سرپيچى مىكند و به درهء كفر سقوط مىنمايد همانگونه كه شيطان براثر كبر و غرورش به چنين سرنوشتى گرفتار شد .
اين سخن را با حديثى از امام صادق عليه السلام و آيهاى از قرآن مجيد پايان مىدهيم .
يكى از ياران امام عليه السلام به نام عمر بن يزيد خدمتش عرض كرد : ما غذاى خوب مىخوريم و بوى خوش و عطريات استعمال مىكنيم و سوار بر مركب باارزش مىشويم و گاهى خادم ما نيز بهدنبال ما مىآيد آيا اين واقعاً مصداق تجبر و تكبر است كه من همهء آن را ترك كنم ؟
امام عليه السلام مدتى سكوت نمود در حالى كه به زمين نگاه مىكرد . سپس فرمود :
« إِنَّمَا الْجَبَّارُ الْمَلْعُونُ مَنْ غَمَصَ النَّاسَ وَجَهِلَ الْحَق
؛ جبار و متكبر ملعون ، كسى است كه با مردم « با غمص » برخورد كند و حق را نشناسد » .
آن مرد عرض كرد : اما من هرگز حق را انكار نمىكنم ولى نمىدانم غمص چيست ؟ امام عليه السلام فرمود : «
مَنْ حَقَّرَ النَّاسَ وَ تَجَبَّرَ عَلَيهِمْ فَذَلِكَ الْجَبَّارُ
؛ كسى كه مردم را كوچك بشمارد و خود را برتر از آنها بداند ، كه اين شخص جبار است » . « 1 »
قرآن مجيد نيز در تعبير تكاندهندهاى مىفرمايد : « « تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَايُرِيدُونَ عُلُوّاً فِى الْأَرْضِ وَلَا فَسَاداً وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ » ؛ آن سراى آخرت را
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 2 ، ص 311 ، ح 13 .