شرح و تفسير مرگ آرى ولى تن دادن به ذلّت هرگز !
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه به چهار نكتهء مهم اشاره مىكند . نخست مىفرمايد : « مرگ آرى اما تن دادن به پستى هرگز » ؛ (
الْمَنِيَّةُ وَ لَاالدَّنِيَّةُ !
) . « منية » به معناى مرگ و « دنية » به معناى پستى است .
يعنى انسان با شخصيت اگر بر سر دو راهى قرار بگيرد كه يك راه بهسوى مرگ و شهادت مىرود و راه ديگر بهسوى ذلت و پستى ، هرگز دومى را بر اولى ترجيح نمىدهد ؛ با قامتى رسا بهسوى خدا مىرود و با قامتى شكسته و پست ، زيردست افراد دون همت و پست قرار نمىگيرد .
نمونهء اين معنا در زندگى بسيارى از اولياء اللَّه و بهخصوص معصومين عليهم السلام و به ويژه سرور شهيدان كربلا ديده مىشود كه وقتى آن حضرت را بين تسليم شدن و زنده ماندن و سر بر فرمان يزيد نهادن و يا تن به شمشير و نيزهها سپردن مخير ساختند ، فرمود : «
أَلَا وَ إِنَّ الدَّعِى ابْنَ الدَّعِى قَدْ تَرَكَنِى بَينَ السِّلَّةِ وَ الذِّلَّةِ وَهَيهَاتَ لَهُ ذَلِكَ هَيهَاتَ مِنِّى الذِّلَّةُ أَبَى اللَّهُ ذَلِكَ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ جُدُودٌ طَهُرَتْ وَ حُجُورٌ طَابَتْ أَنْ نُؤْثِرَ طَاعَةَ اللِّئَامِ عَلَى مَصَارِعِ الْكِرَام
؛ آگاه باشيد اين مرد ناپاك ناپاكزاده مرا در ميان شمشير و ذلت رها ساخته هيهات كه بتواند چنين كارى را انجام دهد و هيهات كه من تن به ذلت بدهم . خداوند از اين كار ابا دارد و همچنين پيامبرش و مؤمنان و نياكان پاك و دامنهاى پاكيزه ( اينها به ما