شرح و تفسير هر افتخارى است در عمل است
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه به نكتهاى اشاره مىكند كه بسيارى ، از آن غافلاند . مىفرمايد : « كسى كه اعمالش او را به عقب براند نسبش او را پيش نخواهد برد » ؛ (
مَنْ أَبْطَأَ بِهِ عَمَلُهُ لَمْ يُسْرِعْ بِهِ نَسَبُهُ
) . اشاره به اينكه ارزش و شخصيت در انسان به صفات و فضايل شخصى اوست ، علم و دانش ، شجاعت و سخاوت ، بزرگوارى و امانت و صفات برجستهء ديگر . و آنها كه از اين صفات بىبهرهاند و تنها به مقام پدران خود افتخار مىكنند در اشتباه بزرگى هستند و به گفتهء شاعر :
گيرم پدر تو بود فاضل * از فضل پدر ، تو را چه حاصل ؟
و به گفتهء بعضى از بزرگان : از عجايب روزگار اين است كه انسان زنده به شخص مردهاى افتخار كند و استخوانهاى پوسيده را نشانهء عظمت خود بداند .
اين همان است كه قرآن مجيد در سورهء حجرات به آن اشاره كرده است :
« يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِّنْ ذَكَرٍ وَأُنثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوباً وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ » ؛ اى مردم ! ما شما را از يك مرد و زن آفريديم و شما را تيرهها و قبيلهها قرار داديم تا يكديگر را بشناسيد ؛ ( اينها ملاك امتياز نيست ، ) گرامىترين شما نزد خداوند ، باتقواترين شماست ؛ خداوند دانا و آگاه است ! » . « 1 »
هامش
( 1 ) . حجرات ، آيهء 13 .