بىبهره است ارزش پدران و نياكان سودى به او نخواهد بخشيد » ؛ (
مَنْ فَاتَهُ حَسَبُ نَفْسِهِ لَمْ يَنْفَعْهُ حَسَبُ آبَائِهِ
) . مضمون اين سخن همان است كه امام عليه السلام در گفتار حكيمانهء اول فرموده و هردو بر اين معنا تأكيد دارند كه ارزش وجودى انسان به فضايل و صفات و ويژگىهاى وجود خود اوست و عظمت پدران و فضايل آنها سودى به انسان نمىبخشد اگر خودش از آنها بىبهره باشد .
متأسفانه نه تنها در دوران جاهليت افتخار به انساب و آباء امر بسيار رايجى بود تا آنجا كه گاهى به گورستان مىرفتند و تعداد قبرهاى مردگان قبيلهء خود را مىشمردند تا برترى خود را بر قبايل ديگر اثبات كنند : « أَلْهَاكُمْ التَّكَاثُرُ * حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقَابِرَ » . « 1 » بلكه در عصر ما نيز همين سنت جاهلى باقى است كه عدهاى فاقد هرگونه علم و دانش و فضيلت اخلاقى ، تنها با اتكا به فضايل آباء و نياكانشان انتظار دارند در جامعه مورد احترام و صاحب شخصيت باشند .
* * *
هامش
( 1 ) . تكاثر ، آيات 1 و 2 .