شرح و تفسير هر تلاشى سرانجام به نتيجه مىرسد ، كم يا زياد
امام عليه السلام در اين كلام نورانى اشاره به تأثير جدّ و جهد بر وصول به مقاصد عالى كرده ، مىفرمايد : « هركس براى رسيدن به چيزى تلاش كند يا به همهء آن مىرسد يا به قسمتى از آن » ؛ (
مَنْ طَلَبَ شَيْئاً نَالَهُ أَوْ بَعْضَهُ
) . بدون شك براى رسيدن به مقصود ، عوامل زيادى بايد دست به دست هم بدهند ولى در ميان همهء آن عوامل ، نقش تلاش و كوشش از همه پررنگتر است و تجربه نيز همين را نشان مىدهد كه بزرگان دنيا كه به مقاصد عالى دست يافتهاند براثر كار و كوشش و تلاش فراوان بوده و حتى مخترعان و مكتشفان كه توانستهاند نيروهاى مختلف جهان طبيعت را به تسخير خود درآورَند ، بر فراز آسمان پرواز كنند و يا به بعضى از كرات بالا برسند ، در اعماق درياها سير كرده و ذخاير آن را كشف نمايند ، نيروى اتم را در اختيار بگيرند و از آن براى مقاصد صلحجويانه استفاده كنند ، به كشفيات فراوانى در علوم مختلف دست يابند و درهاى گنجينههاى علوم را بگشايند ، همهء اينها در سايهء تلاش و كوشش و استقامت و پشتكار است .
شبيه آنچه در گفتار حكيمانهء بالا آمد در افواه دانشمندان مشهور است گاه به عنوان حديث از آن ياد مىشود و گاه به عنوان يك ضرب المثل عام و آن اينكه «
من طلب شيئاً وَجَدَّ وَجَد
؛ كسى كه چيزى را طلب كند و جديت دربارهء آن