سال در خواب باشند و زنده بمانند و قطعا در اين مدّت نياز به تغذيه داشتهاند ؛ ولى امدادهاى الهى به نحوى آنها را تغذيه مىكرد و زنده نگاه مىداشت . يا اينكه خدا مىخواست يونس عليه السلام در شكم ماهى چهل روز ( بنابر قولى ) زنده بماند ، ازاينرو اسباب آن را براى او فراهم ساخت .
در داستان مريم عليها السلام مىخوانيم كه خدا از درخت خشكيدهء نخل ، خرما براى او تهيه كرد و نيز در كنار محرابش غذاهاى بهشتى يا ميوههايى كه در آن فصل وجود نداشت فراهم مىشد .
بر اين پايه ، اگر مشيت الهيه بر حيات كسى تعلق گيرد اسباب حيات او را حتى در اتاق در بسته يا در زندان و غارى كه كسى در آن راه نمىيابد فراهم مىسازد و همانگونه كه فرشتهء مرگ مىتواند از اين موانع عبور كند فرشتهاى كه اسباب حيات را فراهم سازد نيز مىتواند از آن عبور نمايد .
بسيار ديدهايم يا شنيدهايم كه در زلزلههاى خطرناك افرادى را بعد از يك هفته يا بيشتر و حتى بچههاى كوچكى را زنده از زير آوار در آوردهاند . در حالى كه طبق موازين عادى نه هواى كافى براى زنده ماندن داشتهاند و نه غذا .
به تعبير ديگر ، رزق دوگونه است : رزق حتمى و رزق غير حتمى . يا رزق مقسوم و رزق غير مقسوم ؛ رزق حتمى روزىاى است كه انسان بخواهد يا نخواهد به او مىرسد . جنين كه در شكم مادر زنده است خداوند رزق حتمى به او مىدهد چه بخواهد و چه نخواهد و حتى اگر قادر به تلاش باشد تلاش او هيچگونه تأثيرى ندارد .
اما روزى غير حتمى چيزى است كه انسان بايد براى به دست آوردن آن به كوشش برخيزد . اگر تلاش كند به آن مىرسد و اگر تنبلى كند به آن نخواهد رسد ، ازاينرو در روايتى مىخوانيم : كسى كه در خانهاش بنشيند و كار نكند و بگويد :
خدا روزىرسان است ، دعايش مستجاب نمىشود و به او گفته مىشود :
« أَلَمْ
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 838
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٨٣٨