لَا يَسْتَطِيعُونَ ضَرْباً فِى الْأَرْضِ يَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِيَاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُمْ بِسِيمَاهُمْ لَا يَسْأَلُونَ النَّاسَ إِلْحَافاً وَمَا تُنفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ » ؛ ( انفاقِ شما ، مخصوصاً بايد ) براى نيازمندانى باشد كه در راه خدا ، در تنگنا قرار گرفتهاند ؛ ( و توجّه به آيين خدا ، آنها را از وطنهاى خويش آواره ساخته ؛ و شركت در ميدانِ جهاد ، به آنها اجازه نمىدهد تا براى تأمين هزينه زندگى ، دست به كسب و تجارتى بزنند ؛ ) نمىتوانند مسافرتى كنند ( و سرمايهاى به دست آورند ؛ ) و از شدّت خويشتندارى ، افراد ناآگاه آنها را بىنياز مىپندارند ؛ امّا آنها را از چهرههايشان مىشناسى ؛ و هرگز با اصرار چيزى از مردم نمىخواهند . ( اين است مشخّصات آنها ! ) و هرچيز خوبى در راه خدا انفاق كنيد ، خداوند از آن آگاه است » . « 1 » يعنى با اينكه آثار فقر به هر حال در چهرهء آنها نمايان است ؛ اما حاضر نيستند از كسى سؤال و تقاضايى كنند .
در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله مىخوانيم كه خطاب به اباذر فرمود :
« يا أَبَا ذَرٍّ إِياكَ وَالسُّؤَالَ فَإِنَّهُ ذُلٌّ حَاضِرٌ وَفَقْرٌ تَتَعَجَّلُهُ وَفِيهِ حِسَابٌ طَوِيلٌ يوْمَ الْقِيامَة ؛
اى اباذر ! از سؤال و درخواست بپرهيز كه ذلت حاضر و فقرى است كه آن را با شتاب به سوى خود مىآورى ( به علاوه ) حسابى طولانى در روز قيامت دارد . « 2 »
از اين حديث شريف نبوى استفاده مىشود كه شخص سائل اگر نياز شديد نداشته باشد در قيامت مورد بازخواست قرار مىگيرد .
به همين دليل در حديثى از امام حسين عليه السلام مىخوانيم كه شخصى خدمت آن حضرت رسيد و تقاضايى كرد امام عليه السلام فرمود :
« إِنَّ الْمَسْأَلَةَ لا تَصْلُحُ إِلَّا فِى غُرْمٍ فَادِحٍ أَوْ فَقْرٍ مُدْقِعٍ أَوْ حَمَالَةٍ مُقَطَّعَةٍ
فَقالَ السّائِلُ : مَا جِئْتُ إِلَّا فِى إِحْدَاهُنَّ فَأَمَرَ لَهُ بِمِائَةِ دِينَارٍ ؛ سؤال و تقاضا شايسته نيست مگر در بدهكارى سنگين يا فقر
هامش
( 1 ) . بقره ، آيهء 273
( 2 ) . من لا يحضره الفقيه ، ج 4 ، ص 375 ، ح 5762