شرح و تفسير انسان در گرو وعدههاى خويش است
همانگونه كه اشاره شد ، اين گفتار حكيمانه در بسيارى از نسخههاى نهجالبلاغه و شروح آن نيامده است . مرحوم فيضالاسلام در نسخهء خود و صبحى صالح در نسخهاى كه در دست ماست آن را آوردهاند و ظاهر اين است كه از نسخهء ابن ابى الحديد گرفتهاند . به هر حال گفتارى است بسيار پرمعنا و حكيمانه .
امام عليه السلام مىفرمايد : « كسى كه از او درخواستى شده ، تا وعده نداده آزاد است » ؛
( الْمَسْؤُولُ حُرٌّ حَتَّى يَعِدَ )
. اشاره به اينكه پس از وعده دادن در گرو وعدهء خويش است و تا به آن وفا نكند آزاد نمىشود .
همانگونه كه در بيان اسناد اين گفتار حكيمانه آورديم ، علامهء مجلسى رحمه الله در بحارالانوار آن را از كتاب العدد القوية ، تأليف مرحوم علامهء حلى با اضافهاى به اين صورت آورده است :
« الْمَسْئُولُ حُرٌّ حَتَّى يَعِدَ وَالْمَسْئُولُ مُسْتَرَقٌّ حَتَّى يُنْجِزَ ؛
آنكس كه از او درخواستى شود آزاد است تا زمانى كه وعده نداده ، و برده است تا زمانى كه به وعدهء خود وفا كند » . « 1 »
روشن است كه حرّيّت و بردگى در اين گفتار حكيمانه جنبهء مجازى دارد
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 75 ، ص 113 ، به نقل از العُدد القوية ، ص 37