ضمن عقد و قراردادى نباشد واجبالعمل نيست ؛ ولى از آيات و روايات استفاده مىشود كه مستحب بسيار مؤكدى است ؛ گويا ديوار به ديوار واجبات مؤكد است .
بر اين پايه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در حديث ديگرى مىفرمايد :
« الواعِدُ بِالْعِدَةِ مِثْلُ الدَّيْنِ أوْ أَشَدَّ ؛
كسى كه وعدهاى مىدهد ( وعدهاش ) مانند بدهكارى يا شديدتر از آن است » . « 1 »
اميرمؤمنان على عليه السلام مىفرمايد :
« ما باتَ لِرَجُلٍ عِنْدي مَوْعِدٌ قَطُّ فَباتَ يَتَمَلْمَلُ عَلى فِراشِهِ لِيَغْدُو بِالظَّفَرِ بِحاجَتِهِ أشَدُّ مِنْ تَمَلْمُلِي عَلى فِراشي حِرْصاً عَلَى الْخُروجِ إلَيْهِ مِنْ دَيْنٍ عُدْتُهُ وَخَوْفاً مِنْ عائِقٍ يُوجِبُ الْخُلْفَ فَإِنَّ خُلْفَ الْوَعْدِ لَيْسَ مِنْ أخْلاقِ الْكِرامِ ؛
كسى كه وعدهاى به او دادهام و شب هنگام در بسترش بيدار است و لحظه شمارى مىكند كه صبح شود و نزد من آيد و حاجتش برآورده شود ، ناراحتى و انتظار او هرگز از ناراحتى من شب هنگام در بسترم بيشتر نيست ، چرا كه انتظار مىكشم به سراغ او بروم و از دِين وعدهء او درآيم . مبادا مانعى سبب خلف وعده شود ، زيرا خلف وعده از اخلاق انسانهاى با شخصيت و بزرگوار نيست » . « 2 »
روايات دربارهء نكوهش خلف وعده در منابع اسلامى بسيار است . اين گفتار را با حديثى از امام صادق عليه السلام پايان مىدهيم ، فرمود :
« عِدَةُ الْمُؤْمِنِ أَخَاهُ نَذْرٌ لا كَفَّارَةَ لَهُ فَمَنْ أَخْلَفَ فَبِخُلْفِ اللَّهِ بَدَأَ وَلِمَقْتِهِ تَعَرَّضَ وَذَلِكَ قَوْلُهُ
« يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ ما لاتَفْعَلُونَ كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا ما لا تَفْعَلُونَ » ؛ وعدهء مؤمن به برادرش نوعى نذر است ، هرچند كفاره ندارد و هركس خلف وعده كند در واقع با خدا مخالفت كرده و خود را در معرض خشم او قرار داده و اين همان
هامش
( 1 ) . كنزالعمّال ، روايت 6876
( 2 ) . غررالحكم ، ص 120 ، ح 2094