بود ) » ؛
( كَانَ لِي فِيمَا مَضَى أَخٌ فِي اللَّهِ )
. آنگاه امام عليه السلام يازده صفت بسيار ممتاز دربارهء اين برادر دينى الهى بيان مىكند :
نخست مىفرمايد : « آنچه او را در نظرم بزرگ جلوه مىداد كوچكى دنيا در نظر او بود » ؛
( وَكَانَ يُعْظِمُهُ فِي عَيْنِي صِغَرُ الدُّنْيَا فِي عَيْنِهِ )
. اين مسألهاى مهم است كه دنيا در نظر انسان كوچك باشد و خداوند ، بزرگ .
اين كوچكى سبب مىشود كه براى رسيدن به مال و مقام و ثروت و شهوت به سراغ گناه نرود و براى رسيدن به آن زياد دست و پا نزند . حرص و طمع و حسادت و صفاتى از اين قبيل را كه زاييدهء حب دنياست از خود دور سازد .
امام عليه السلام در خطبهء « همام » دربارهء صفات پرهيزكاران نيز به همين معنا با عبارت زيباى ديگرى اشاره كرده مىفرمايد :
« عَظُمَ الْخَالِقُ فِي أَنْفُسِهِمْ فَصَغُرَ مَا دُونَهُ فِي أَعْيُنِهِمْ ؛
خداوند ، با عظمت در نظر آنها جلوه كرده ازاينرو ما سِوَى اللَّه در نظر آنها كوچك است » .
در حكمت 129 باز همين معنا به تعبير ديگرى آمده است ، مىفرمايد :
« عِظَمُ الْخَالِقِ عِنْدَكَ يُصَغِّرُ الْمَخْلُوقَ فِي عَيْنِكَ ؛
بزرگى خالق نزد تو ، مخلوق را در چشمت كوچك مىكند » . تا انسان به اين مقام نرسد پيوسته دين و ايمان او در خطر است .
در تعبير ديگرى از امام سجاد عليه السلام مىخوانيم كه از آن حضرت پرسيدند :
والامقامترين انسانها كيست ؟
( مَنْ أَعْظَمُ النَّاسِ خَطَراً )
امام عليه السلام در پاسخ فرمود :
« كسى كه دنيا را براى خود بزرگ نشمرد » ؛
( مَنْ لَمْ يَرَ لِلدُّنْيَا خَطَراً لِنَفْسِهِ )
. « 1 »
در دومين وصف مىفرمايد : « او از تحت حكومت شكم خارج بود ازاينرو آنچه نمىيافت اشتهايش را نداشت ( و به دنبال او نمىرفت ) و آنچه را مىيافت
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 75 ، ص 158 ، ح 19