هركس مقدر شده و تلاشهاى زياد براى فراتر از آن رفتن سودى ندارد و به عكس افراد ضعيف نيز روزى مقدرشان از سوى خداوند مىرسد .
البته ممكن است ظلم ظالمان سبب شود افرادى حق ديگران را غصب كنند و افرادى از گرسنگى بميرند . اين خود امتحان الهى است كه در دنيا مقرر شده است .
اضافه بر اين ، گاه مىشود - مطابق آنچه در ذيل گفتار حكيمانهء بالا آمد - خداوند نعمتهاى زيادى به افرادى كه طغيان و سركشى را از حد گذراندهاند مىدهد تا مست نعمت و غرق عيش و نوش شوند ، ناگهان آنها را از ايشان مىگيرد تا عذابشان دردناكتر باشد ؛ همانگونه كه در آيهء شريفهء 44 از سورهء « انعام » آمده است : « فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ أَبْوَابَ كُلِّ شَىْءٍ حَتَّى إِذَا فَرِحُوا بِمَا أُوتُوا أَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً فَإِذَا هُمْ مُّبْلِسُونَ » ؛ ( آرى ، ) هنگامى كه ( اندرزها سودى نبخشيد ، و ) آنچه را به آنها يادآورى شده بود فراموش كردند ، درهاى همه چيز ( از نعمتها ) را به روى آنها گشوديم ؛ تا ( كاملًا ) خوشحال شدند ( و دل به آن بستند ) ؛ ناگهان آنها را گرفتيم ( و سخت مجازات كرديم ) ؛ در اين هنگام ، همگى مأيوس شدند ؛ ( و درهاى اميد به روى آنها بسته شد ) » . درست همانند كسى كه از درختى غاصبانه بالا مىرود كه هرچه بالاتر برود سقوطش از فراز درخت دردناكتر و شكنندهتر است .
اين همان چيزى است كه به عنوان عذاب استدراجى در قرآن و روايات منعكس شده است .
به عكس افرادى هستند كه خداوند روزى آنها را محدود مىكند تا صحنهء آزمايش الهى كه موجب ترفيع مقام آنهاست فراهم گردد .
جملهاى كه امام عليه السلام در پايان اين سخن فرموده
( وَقَصّرْ مِنْ عَجَلِكَ وَقِفْ عِنْدَ مُنْتَهى رِزْقِكَ )
نيز گواه بر اين است كه هدف ، كنترل حرص حريصان و آزِ
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 300
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٠٠