و سعى براى سامان بخشيدن به حدّ لازم براى زندگى دنيا كار نادرستى است ، زيرا از آن در روايات اسلامى به عبادت و گاه به فريضه ياد شده است و يكى از مثالهايى كه براى كسب واجب مىزنند تلاش براى تأمين نيازمندىهاى همسر و فرزندان است .
شاهد گفتار بالا آن است كه در حديث معروف و معتبرى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم :
« الْكَادُّ عَلَى عِيَالِهِ كَالْمُجَاهِدِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ؛
كسى كه براى تأمين زندگى عيال خود زحمت كشد مانند مجاهد در راه خداست » . « 1 »
در حديث معتبر ديگرى از امام على بن موسىالرضا عليهما السلام نكتهء بالاتر از اين آمده است :
« الَّذِي يَطْلُبُ مِنْ فَضْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ مَا يَكُفُّ بِهِ عِيَالَهُ أَعْظَمُ أَجْراً مِنَ الْمُجَاهِدِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ ؛
آنكس كه تلاش مىكند از فضل پروردگار مالى به دست آورد كه احتياج همسر و فرزندان را بر طرف سازد پاداش او از مجاهد در راه خدا بالاتر است » . « 2 »
آنچه مورد نكوهش امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه است دو چيز است : يكى حرص زدن و بيش از نياز جمعآورى كردن بهگونهاى كه انسان را بهكلى در دنيا غرق كند و از آخرت غافل سازد ، و ديگرى ، نخوردن و اندوختن ، به نام تأمين آيندهء فرزندان كه در واقع ، آن هم نوعى سوءظن به لطف خداست ، زيرا خداوند آيندهء آنها را نيز اگر اهل سعى و تلاش باشند تأمين مىكند . ضرورتى ندارد كه فرزندان ، براى هميشه وابسته به پدران و مادران باشند و به صورت انگلى زندگى كنند . تجربه نشان داده در بسيارى از موارد فرزندان ثروتمندان كه ارث كلانى به دست آنها مىرسد نهتنها قدر ثروت بىرنج را نمىدانند ، بلكه افرادى عاطل و باطل خواهند بود . به عكس ، بسيارى از فرزندان افراد فقير را سراغ داريم كه با
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 5 ، ص 88 ، ح 1
( 2 ) . همان ، ح 2