البته همهء اين سه معنا به يك جا منتهى مىشود و تفاوت تنها در تفسير « حِقاق » است كه آيا به معناى مجادله است يا رسيدن به حقوق و احكام و يا قابل بهرهگيرى بودن دختر .
نكتهء ديگرى كه در اينجا بايد به آن توجه داشت مفهوم « عَصَبَه » است .
« عصبه » به معناى افراد مذكر از نزديكان پدر است و پدر و جد را نيز شامل مىشود ، بنابراين مفهوم جملهء بالا اين است كه وقتى دختران به حدّ ازدواج برسند بايد با اجازهء پدر يا جد ( و در صورت فقدان آنها با اجازهء عموها و برادرها ) ازدواج كنند . البته از نظر فقه ما اجازهء پدر يا جد به اعتقاد جمع زيادى از فقها شرط است ؛ ولى اجازهء عموها يا برادرها ( در صورت فقدان پدر يا جد ) به عنوان امرى استحبابى و نه وجوبى ، تلقى شده است .
شرح اين مطلب در كتب فقهيه در كتاب النكاح آمده است . البته بعضى « عَصَبه » را نيز چنان تفسير كردهاند كه پدر و جد را شامل نمىشود در اين صورت از نظر فقه ما اولويتى در امر نكاح دختر ندارند جز همانچه در بالا به صورت استحباب و احترام آنها اشاره شد .
* * *
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 186
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٨٦