منظور امام عليه السلام اين است كه زنان هنگامى كه به اين مرحله برسند « عَصَبة » ( مردان خويشاوند پدرى او ) كه محرم آنان هستند مانند برادران و عموها ، به حمايت از آنها سزاوارتر از مادرند و همچنين در انتخاب همسر براى آنها .
( سپس مىافزايد : ) « حِقاق » به معناى مخالفت و جدال مادر با « عصبة » در مورد اين دختران است بهگونهاى كه هركدام به ديگرى مىگويد : من از تو سزاورترم .
عرب مىگويد : « حاقَقْتُهُ حِقاقاً » يعنى با او به جدال برخاستم .
بعضى گفتهاند : منظور از « نَصُّ الحِقاق » رشد عقلى و بلوغ است ، زيرا منظور امام عليه السلام اين است كه به مرحلهاى برسد كه حقوق و احكام دربارهء او انجام مىشود .
كسانى كه « نَصُّ الْحَقائق » روايت كردهاند منظورشان از « حقائق » جمع حقيقت است .
( سپس مىافزايد : ) اين همان تفسيرى است كه « ابو عبيد قاسم بن سلام » براى اين جمله بيان كرد ؛ به نظر من ( منظور ، سيّد رضى است ) مقصود از « نص الحقاق » اين است كه زن به مرحلهاى برسد كه تزويج او مجاز باشد و اختياردار حقوق خود شود و اين در واقع تشبيه به « حِقاق » در مورد شتران است ( طبق عادت عرب كه بسيارى از چيزها را به شتر تشبيه مىكرد ) چراكه « حقاق » جمع « حِقِّة » و « حِقّ » به معناى شترى است كه سه سالش تمام است و داخل در سال چهارم شده و به حدّى رسيده كه مىتوان بر آن سوار شد و او را تا حد توان وادار به سير و حركت كرد .
( سپس مىافزايد : ) « حقائق » ( هرگاه اين نسخه را در نظر بگيريم ) نيز جمع « حِقِّة » است ، بنابراين هر دو روايت به معناى واحدى بازگشت مىكند و اين معنا به روش عرب از معنايى كه در ابتدا ذكر شد بهتر است ( يعنى اين معنا صحيحتر به نظر مىرسد ) » ؛
( وَالنَّصُ : مُنْتَهَى الْأَشْياءِ وَمَبْلَغُ أقْصاها كَالنَّصِ فِي السّيْرِ ، لِأَنَّهُ أَقْصى ما تَقْدِرُ عَلَيْهَ الدّابَةُ وَتَقُولُ : نَصَصْتُ الرَّجُلَ عَنِ الْأَمْرِ ، إذَا اسْتَقْصَيْتَ مَسْأَلَتَهُ
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 184
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٨٤