پرورش دهد ، رذايل اخلاقى را دور نمايد و به سوى كمال انسانى سير كند ، و در بخش ديگر به دنبال حل مشكلات مردم باشد .
بنابراين كسانى كه تنها به اصلاح خويش مىپردازند و كارى براى حل مشكلات ديگران انجام نمىدهند از حقيقت اسلام دورند . همچنين كسانى كه براى انجام حوائج مردم تلاش مىكنند و از خود غافلند آنها نيز بيگانهاند ؛ مسلمان واقعى كسى است كه هم به اصلاح خويش بپردازد و هم به حل مشكلات مردم توجّه كند .
تعبير به « يروح » كه از مادهء « رواح » به معناى سير در روز يا سير در بعد از ظهر است ( و در اينجا مناسب معناى اوّل است ، زيرا آن را در مقابل سير در شب قرار داده ) نشان مىدهد كه بخش اول تلاش و فعاليت انسان بايد در كسب فضايل و مكارم باشد ، چراكه انسان تا خود را نسازد نمىتواند به ديگران بپردازد .
البته مكارم اخلاق ، تمام فضايل اخلاقى را كه در آيات و روايات و كتب علماى اخلاق وارد شده است شامل مىشود ؛ ولى در بعضى از روايات ، انگشت روى موارد خاصى گذاشته شده كه در واقع بخشهاى مهم مكارم اخلاق است ؛ از جمله در حديثى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم : « مكارم اخلاق ده چيز است . اگر مىتوانى تمام آنها در تو باشد انجام ده . . . راوى سؤال مىكند : آنها چيست ؟
امام عليه السلام مىفرمايد :
« صِدْقُ الْيَأْسِ ( البأس ) وَصِدْقُ اللِّسَانِ وَأَدَاءُ الأَمَانَةِ وَصِلَةُ الرَّحِمِ وَإِقْرَاءُ الضَّيْفِ وَإِطْعَامُ السَّائِلِ وَالْمُكَافَأَةُ عَلَى الصَّنَائِعِ وَالتَّذَمُّمُ لِلْجَارِ وَالتَّذَمُّمُ لِلصَّاحِبِ وَرَأْسُهُنَّ الْحَيَاءُ ؛
راستگو بودن در اظهار يأس از آنچه در دست مردم است و نظر به لطف خدا داشتن ( يا راستگو بودن در مقام ابراز شجاعت در برابر دشمنان ) و راستگويى و اداى امانت و صلهء رحم و پذيرايى از ميهمان و سير كردن گرسنگان و جبران كردن نيكىهاى مردم و تعهد داشتن در برابر
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 138
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٣٨