تعبير به تجارتخانه در واقع بر گرفته از آيهء شريفهء « يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَى تِجَارَةٍ تُنجِيكُمْ مِّنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ » مىباشد . « 1 »
بعضى از شارحان نهجالبلاغه
« مُصَلَّى مَلَائِكَةِ اللَّهِ »
را اشاره به سجده كردن فرشتگان براى آدم دانستهاند در حالى كه دليلى بر اين تخصيص نيست ؛ پيوسته جمعى از فرشتگان در حال سجود و جمعى در حال ركوع و مشغول نمازند و منحصر به زمان خاصى نيست و فرشتگان در همه جا هستند ؛ در آسمان و در زمين و مخصوصاً در اماكن مقدسى همچون مكه و مدينه و بقاع معصومان عليهم السلام .
از مجموع اين تعبيرات استفاده مىشود كه دنيا موقعيت بسيار مهمى دارد براى آنان كه از آن بهره گيرند ؛ هم منزلگاهى است براى تهيهء زاد و توشه ، هم دانشگاهى است براى دروس اخلاقى و موعظه ، هم محلى براى عبادت پروردگار و هم تجارتخانهاى است كه انسان با سرمايهء عمر وارد آن مىشود و در برابر اين سرمايه مىتواند بهترين متاعها را كه همان قرب پروردگار و رضاى او و سعادت جاويدان است فراهم سازد .
از اين رو امام در ادامهء اين سخن مىفرمايد : « آنها در دنيا رحمت خدا را به دست آورده و بهشت را از آن سود بردند » ؛
( اكْتَسَبُوا فِيهَا الرَّحْمَةَ ، وَرَبِحُوا فِيهَا الْجَنَّةَ )
. سپس امام عليه السلام براى يك نتيجهگيرى به آغاز سخن باز مىگردد و مىفرمايد : « با اين حال ( كه براى تو شرح دادم ) چه كسى دنيا را نكوهش مىكند در حالى كه جدايى خود را اعلام داشته و فراق خود را با صداى بلند خبر داده و خبر از مرگ خود و اهلش داده است » ؛
( فَمَنْ ذَا يَذُمُّهَا وَقَدْ آذَنَتْ بِبَيْنِهَا ، وَنَادَتْ بِفِرَاقِهَا ، وَنَعَتْ نَفْسَهَا وَأَهْلَهَا )
. امام عليه السلام بعد از اين سه جمله كه در پاسخ مذمتگويان فرموده با دو جملهء
هامش
( 1 ) . سورهء صف ، آيهء 10 .