شرح و تفسير كجاى دنيا فريبنده است ؟
اين كلام حكمتآميز كه دربارهء نقش مؤثر دنيا و مواهب آن براى رسيدن به سعادت اخروى بيان شده در زمانى امام ذكر فرمود كه « شنيد مردى به نكوهش دنيا زبان گشوده است » ؛
( وَقَدْ سَمِعَ رَجُلًا يَذُمُّ الدُّنْيَا )
. اين مرد اهل بصره و جنگ جمل بود ، آنگونه كه بعضى گفتهاند يا اهل كوفه كه برخى ديگر نوشتهاند « 1 » ، تأثيرى در اصل سخن ندارد ؛ ولى به نظر مىرسد كه امام عليه السلام احساس فرمود مرد رياكارى است و نكوهش او از دنيا نوعى اظهار قدس و تقواست بىآنكه صاحب قدس و تقوا باشد و به هر حال امام عليه السلام از اين موقعيت استفاده كرد تا درس بسيار مهمى را دربارهء دنيا و مواهب دنيوى به همگان بدهد .
اين كلام بسيار پربار و حكيمانه به دو بخش تقسيم مىشود ؛ بخش اول دربارهء اين است كه وصف دنيا به فريبكار بودن توصيف بىدليلى است ، زيرا اگر چشم عبرتبين باشد نشانههاى بىوفايى دنيا در همه جاى آن آشكار است . مىفرمايد :
« اى كسى كه نكوهش دنيا مىكنى ( و دنيا را به خدعه و نيرنگ و فريبندگى متهم مىسازى ) تو خودت تن به غرور دنيا دادهاى و به باطلهاى آن فريفته شدهاى ( عيب از توست نه از دنيا ) » ؛
( أَيُّهَا الذَّامُّ لِلدُّنْيَا ، الْمُغْتَرُّ بِغُرُورِهَا ، الْمَخْدُوعُ بِأَبَاطِيلِهَا ! )
.
هامش
( 1 ) . بهجالصباغة ، ج 12 ، ص 46 .