شكل ضرر و زيان خودنمايى مىكند و گاه به صورت مصيبت ؛ آن كس كه ايمان و توحيدش كامل است مىداند در اين مصائب نيز حكمتها و رحمتهايى است و به همين دليل زبان به شكايت نمىگشايد كه اگر زبان به شكايت بگشايد در واقع از خداوندى كه اين مصيبت را مقدر كرده شكايت كرده است .
البته همانطور كه در بالا گفتيم اينها مربوط به ضررها و مصائبى است كه خود ساخته نباشد ، بلكه از دايرهء اختيار ما بيرون باشد .
جالب اينكه بعضى براى اينكه زبان به شكايت بگشايند چرخ گردون را مخاطب قرار مىدهند و زمانه را نفرين مىكنند كه نمونههاى آن در اشعار شعرا و نثر نويسندگان فراوان است ؛ اما اگر درست آن را بشكافيم گاهى اين شكايت به شكايت از پروردگار باز مىگردد .
همانگونه كه در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل شده است كه فرمود :
« لا تَسُبُّوا الدَّهْرَ فَإنَّ اللَّهَ هُوَ الدَّهْرُ
؛ زمانه را دشنام ندهيد ، زيرا اين همان خداوند است ( كه با اين تعبير بيان شده است ) » . « 1 »
در حديث ديگرى از آن حضرت آمده است كه فرمود :
« لا تَسِبُّوا الرّياحَ فَإنَّها مَأمُورَةٌ وَلَا الْجِبالَ وَلَا السّاعاتِ وَلَا الْأَيّامَ وَلَا اللَّيالِىَ فَتَأْثِمُوا وَيَرْجِعَ إلَيْكُمْ
؛ بادها را دشنام ندهيد زيرا از طرف خدا مأمورند و نه كوهها و نه ساعتها و نه روزها و شبها را كه اگر اين كار را كنيد مرتكب گناه شدهايد و آن لعن و نفرين ، به خود شما باز مىگردد » . « 2 »
البته گاه انسان براى جلب آرامش مصيبت خود را با دوستان مؤمن در ميان مىگذارد تا آنها به او تسلى دهند ، اين ضررى ندارد ؛ ولى گاه نزد غير آنها شكايت مىكند كه اين كار ، زيانبار است .
هامش
( 1 ) . عوالى اللئالى ، ج 1 ، ص 56 .
( 2 ) . من لا يحضره الفقيه ، ج 1 ، ص 544 .