شرح و تفسير نتايج غمانگيز پنج صفت
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه به پنج رذيلهء اخلاقى و آثار سوء آن اشاره كرده نخست مىفرمايد : « كسى كه براى دنيا غمگين باشد ( درواقع ) از قضاى الهى ناخشنود است » ؛
( مَنْ أَصْبَحَ عَلَى الدُّنْيَا حَزِيناً فَقَدْ أَصْبَحَ لِقَضَاءِ اللَّهِ سَاخِطاً )
. با توجه به اينكه آنچه در عالم رخ مىدهد به ارادهء خداست و معناى توحيد افعالى همين است كه
« لا مُؤَثّرَ فِى الْوُجُودِ إلَّااللَّهُ »
بنابراين اگر بر اثر حوادثى بخشى از امكانات دنيوى ما از دست برود در واقع قضاى الهى بوده و اگر كسى به سبب آن اندوهگين گردد در واقع به قضاى الهى خشمگين شده است .
به تعبير ديگر ، گاه ضررها و زيانها و حوادث نامطلوب بر اثر كوتاهىها و ندانمكارىهاى خود ماست كه بايد خود را درباره آن ملامت كنيم و گاه بر اثر امورى است كه خارج از اختيار ماست و اين همان چيزى است كه به عنوان قضاى الهى تعبير مىشود . اندوهگين شدن براى اين امور در واقع اظهار ناراحتى در برابر قضاى الهى است .
از سوى ديگر توجه به اين حقيقت كه انسان بايد در برابر قضاى الهى تسليم باشد دو اثر مثبت در انسان دارد : نخست موجب آرامش روح انسان است و ديگر اينكه يأس و نوميدى را از انسان دور مىدارد و وى را از حالت انفعالى دور ساخته به سوى آيندهاى بهتر حركت مىدهد .