به مبالغه در ستايش ( ستايشگويان ) شديداً بپرهيز ، زيرا اين صفات از مطمئنترين فرصتهاى شيطان است تا كارهاى نيك نيكوكاران را محو و نابود كند » .
در غررالحكم نيز از امير مؤمنان عليه السلام نقل شده كه فرمود :
« ثَمَرَةُ الْعُجْبِ الْبَغْضاءُ ؛
ميوهء درخت خودپسندى عداوت و دشمنى است » . « 1 »
ابن ابىالحديد از بعضى از دانشمندان نقل مىكند كه كسى نزد او آمد و از كتابى كه نوشته بود بسيار راضى بود . آن عالم به او گفت : مردم چنين ارزشى براى كتاب تو قائل نيستند . گفت : مردم هم جاهلند . او در پاسخ گفت : آيا تو بر ضد آنها هستى ؟ گفت : آرى . گفت : بنابراين تو به اجماع مردم جاهلى و مردم تنها به قول تو جاهلند ( كدام يك اقرب به صواب است ) . « 2 »
زيانهاى خودپسندى بسيار است كه شرح آن در اين مختصر نمىگنجد و اين سخن را با حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله پايان مىدهيم فرمود : هنگامى كه موسى عليه السلام نشسته بود شيطان نزد او آمد در حالى كه جبّهء زيباى رنگارنگى بر تن كرده بود . از او پرسيد : اين لباس را براى چه پوشيدهاى ؟ گفت : براى اينكه قلوب بنىآدم را بربايم . موسى گفت :
« فَأَخْبِرْنِي بِالذَّنْبِ الَّذِي إِذَا أَذْنَبَهُ ابْنُ آدَمَ اسْتَحْوَذْتَ عَلَيْهِ ؛
به من بگو گدام گناه است كه اگر انسان مرتكب آن بشود به يقين بر او مسلط خواهى شد ؟ شيطان گفت :
« إِذَا أَعْجَبَتْهُ نَفْسُهُ وَاسْتَكْثَرَ عَمَلَهُ وَصَغُرَ فِي عَيْنِهِ ذَنْبُهُ ؛
هنگامى كه از خود راضى باشد و عمل نيك خويش را بسيار بشمرد و گناهش در نظرش كوچك شود » . « 3 »
* * *
هامش
( 1 ) . غررالحكم ، ح 7106 .
( 2 ) . شرح نهجالبلاغهء ابن ابىالحديد ، ج 18 ، ص 100 .
( 3 ) . كافى ، ج 2 ، ص 314 ، ح 8 .