شرح و تفسير عالم جاهلمنش
در اين گفتار حكيمانه و كوتاه و پرمعنا امام به عالمان بىعمل و آلودهء به رذائل اخلاقى اشاره كرده مىفرمايد : « چه بسيار دانشمندى كه جهلش او را كشته در حالى كه علمش با اوست ؛ اما به حالش سودى نمىبخشد » ؛
( رُبَّ عَالِمٍ قَدْ قَتَلَهُ جَهْلُهُ ، وَعِلْمُهُ مَعَهُ لَايَنْفَعُهُ )
. همانگونه كه در بالا اشاره شد امام عليه السلام در اين عبارت كوتاه و پرمعنا از عالمان نادانى سخن مىگويد كه جهلشان قاتل آنها شده است در اينكه چگونه علم و جهل در وجود آنها جمع مىشود تفسيرهاى مختلفى مىتوان بيان كرد .
از همه روشنتر اينكه علم اگر با عمل همراه نشود همچون جهل است ، بنابراين نكوهش امام عليه السلام از عالمانى است كه از علم خود بهره نمىگيرند و به آن عمل نمىكنند و سبب هلاكت مادى و معنوى آنها مىشود .
در حديثى در كتاب شريف كافى از امير مؤمنان على عليه السلام مىخوانيم كه
« إنَّ الْعالِمَ الْعامِلَ بِغَيْرِهِ كَالْجاهِلِ الْحائِرِ الَّذى لا يَسْتَفيقُ عَنْ جَهْلِهِ ؛
شخص عالمى كه به علمش عمل نكند مانند جاهل سرگردانى است كه از بيمارى جهل بهبود نمىيابد .
سپس حضرت در همان روايت مىفرمايد :
« بَلْ قَدْ رَأيتُ أنَّ الْحُجَّةَ عَلَيْهِ أعْظَمُ وَالْحَسْرَةُ أدْوَمُ ؛
بلكه حجت الهى را بر او بزرگتر و حسرت او را پايدارتر ديدم » . « 1 »
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 1 ، ص 45 ، ح 6 .