سپس در دومين دستور مىفرمايد : « خداوند حدود و مرزهايى براى شما تعيين كرده از آن فراتر نرويد » ؛
( وَحَدَّ لَكُمْ حُدُوداً ، فَلَا تَعْتَدُوهَا )
. منظور از اين حدود براى نمونه سهامى است كه در ارث تعيين شده و در قرآن مجيد نيز بعد از آن كه بخشى از ميراثها را بيان مىكند مىفرمايد : « تِلْكَ حُدُودُ اللَّه » « 1 » و در آيهء بعد كسانى كه از اين حدود تعدى كنند تهديد به خلود در آتش دوزخ شدهاند ، همچنين در مورد وظيفهء زوج و زوجه به هنگام طلاق تعبير به حدود اللَّه شده است ، « 2 » بنابراين حدود ، اشاره به شرايط و كيفيتها و برنامههاى خاصى است كه براى حقوق انسانها در كتاب و سنت آمده كه اگر از آنها تجاوز شود يا حقى پايمال مىگردد و يا به ناحق كسى صاحب اموالى مىشود .
آنگاه در سومين دستور مىفرمايد : « خداوند شما را از امورى نهى كرده است حرمت آنها را نگاه داريد » ؛
( وَنَهَاكُمْ عَنْ أَشْيَاءَ ، فَلَا تَنْتَهِكُوهَا )
. روشن است كه اين قسمت اشاره به معاصى كبيره و صغيره است كه در كتاب و سنت وارد شده و عمومشان به دليل مفاسدى كه در آنها براى دين و دنياى مردم هست تحريم شده است .
« تَنْتَهِكُوها » از مادهء « نَهْك » ( بر وزن محو ) به معناى هتك حرمت و پردهدرى است گويى خداوند ميان انسانها و آن گناهان پردهاى كشيده است تا در حريم آن وارد نشوند و به آن نيديشند ؛ ولى معصيتكاران پردهها را مىدرند و به سراغ آن گناهان مىروند .
در چهارمين جمله مىفرمايد : « خداوند از امورى ساكت شده نه به علّت فراموشكارى ( بلكه به جهت مصالحى كه در سكوت نسبت به آنها بوده است )
هامش
( 1 ) . نساء ، آيهء 13 .
( 2 ) . بقره ، آيهء 229 ؛ طلاق ، آيهء 1 .