و از شوخىهاى ركيك و زشت ابا ندارند و آن را نوعى شوخطبعى و ظرافت و لطافت مىشمرند .
« مُنْصِف »
كسى است كه حق مردم را به خوبى ادا مىكند ؛ ولى در محيط زشتكاران چنين كسى را آدمى ضعيف و ناتوان و بى دست و پا شمرده مىشود ؛ ولى در نظر آنها افرادى كه اموال و ثروت فراوانى از راه حرام و غصب حقوق مردم گردآورى مىكنند ، آدمهاى زرنگ و لايقى هستند .
سپس مىافزايد : « ( سه كار بسيار خوب ، بد شمرده مىشود ) در آن زمان كمك به نيازمندان خسارت و ضرر ، و صلهء رحم ( كه حق مسلم خويشاوندان است ) منّت ، و عبادت ( كه وظيفهء هر انسانى در پيشگاه خداست ) وسيلهء برترىجويى بر مردم خواهد بود » ؛
( يَعُدُّونَ الصَّدَقَةَ فِيهِ غُرْماً ، وَصِلَةَ الرَّحِمِ مَنّاً ، وَالْعِبَادَةَ اسْتِطَالَةً عَلَى النَّاسِ )
. آرى در زمانى كه ايمان و اخلاق از جامعه برچيده شود ، مردم دليلى نمىبينند كه به نيازمندان كمك كنند و طبق محاسبههاى ظاهرى مىگويند : فلان مقدار به فلان نيازمند داديم و به همان اندازه از سرمايهء ما كم شد و اين خسارت است و نيز هنگامى كه به ديدار بستگان خود مىروند آن را دِين شرعى و اخلاقى و انسانى به شمار نمىآورند ، بلكه گويى نعمت بزرگى به آنان دادهاند و بر آنان منت مىنهند و هنگامى كه وظيفهء عبادى خود را انجام مىدهند به جاى اينكه خضوع و تواضعشان بيشتر شود خود را از ديگران برتر و بلند مقامتر مىشمرند .
كوتاه سخن اينكه از اعمال به ظاهر نيك خود نتيجههاى وارونه مىگيرند .
جملهء امام عليه السلام « يَعُدُّونَ الصَّدَقَةَ فيهِ غُرْماً » شبيه چيزى است كه در قرآن مجيد آمده است كه دربارهء عرب جاهلى مىفرمايد : « وَمِنَ الْأعْرابِ مَنْ يَتَّخِذُ ما يُنْفِقُ مَغْرَماً » ؛ بعضى از عربهاى باديه نشين ( كه از تعاليم اسلام دورند ) آنچه را در راه خدا انفاق مىكند غرامت و خسران براى خود مىپندارد » . « 1 »
هامش
( 1 ) . توبه ، آيهء 98 .