شرح و تفسير تفسير دلپذير إِنَّا لِلَّهِ و . . .
امام عليه السلام در اين جملهء پرمايهء حكمتآميز تفسير جالبى براى جملهء « إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ » « 1 » كه از آيات قرآن مجيد است دارد ، آيهاى كه مردم به هنگام گرفتار شدن در مصائب آن را براى تسلى خاطر بر زبان جارى مىكنند . هنگامى كه آن حضرت شنيد مردى مىگويد : « إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ » فرمود : اينكه مىگوييم « إنّا للَّه » اقرار بر اين است كه ما مملوك خدا هستيم و اينكه مىگوئيم « وَإنّا إلَيْهِ راجِعُونَ » اقرار بر اين است كه همه سرانجام از دنيا مىرويم ( و به آخرت مىپيونديم ) ؛
( وَسَمِعَ رَجُلًا يَقُولُ :
« إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ »
فَقَالَ عليه السلام : إِنَّ قَوْلَنَا :
« إِنَّا لِلَّهِ »
إِقْرَارٌ عَلَى أَنْفُسِنَا بِالْمُلْكِ ؛ وَقَوْلَنَا :
« وَإِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ »
إِقْرَارٌ عَلَى أَنْفُسِنَا بِالْهُلْكِ )
. بعضى از مفسران نهجالبلاغه بر اين عقيدهاند كه نظر مبارك امام عليه السلام اين است كه جملهء اول اشاره به توحيد و جملهء دوم اشاره به معاد است و به اين ترتيب جملهء « إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ » شهادت مجددى است بر اقرار به مبدأ و معاد .
ولى بعضى ديگر معتقدند اين جمله كه به هنگام بروز مصائب گفته مىشود اشاره به اين است كه اگر خداوند جان كسى را گرفت ، مِلك او بوده و همه از آنِ او و تحت فرمان او هستند . تا زمانى كه مصلحت بداند زنده مىمانيم و هر زمان
هامش
( 1 ) . بقره ، آيهء 156 .