و جملهء
« وَلَمْ يُؤيِسْهُمْ مِنْ رَحْمَةَ اللَّهِ »
بر گرفته از كلام يعقوب است كه به فرزندان خود مىگويد : « « اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ يُوسُفَ وَأَخيهِ وَلا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِنَّهُ لا يَيْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكافِرُونَ » ؛ برويد و در جستجوى يوسف و برادرش باشيد و از رحمت الهى مأيوس نشويد چون از رحمت الهى جز قوم كافر مأيوس نمىشوند » . « 1 »
جملهء سوم بر گرفته از اين آيهء شريفه است كه مىفرمايد : « « أَفَأَمِنُوا مَكْرَ اللَّهِ فَلا يَأْمَنُ مَكْرَ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْخاسِرُونَ » ؛ آيا آنها از مجازات الهى خود را در امان ديدند ( مكر در اينگونه موارد به معناى عذاب غافلگيرانه است ) و تنها جمعيت زيانكاران خود را از عذاب الهى در امان مىدانند » . « 2 »
در اينكه چه تفاوتى ميان جملهء اول و دوم است كه هر دو سخن از اميدوارى به رحمت خدا مىگويد بعضى از شارحان نهجالبلاغه گفتهاند : جملهء نخست اشاره به رحمت خدا در قيامت و جملهء دوم اشاره به رحمت الهى در دنياست .
( همانگونه كه در داستان يعقوب و يوسف آمده است ) . « 3 »
نكته دو بال خوف و رجا
هميشه براى رسيدن به مقصد بايد از دو نيرو استفاده كرد : نيروى محرك و نيروى باز دارنده ؛ به كمك نيروى محرك ، حركت آغاز مىشود و هرچه قوىتر باشد سرعت بيشترى به خود مىگيرد ؛ اما نيروى باز دارنده براى حفظ تعادل و پيشگيرى از خطرات مخصوصاً در مسيرهاى پرخطر ضرورت دارد . آنچه به
هامش
( 1 ) . يوسف ، آيهء 87 .
( 2 ) . اعراف ، آيهء 99 .
( 3 ) . توضيح نهجالبلاغه ، ج 4 ، ص 300 .