شرح و تفسير قوىّ و صبور باش
امام در چهارمين كلمه از كلمات قصارش به پنج وصف از اوصاف انسانى اشاره مىكند كه يكى منفى و چهار وصف از آن مثبت است و آثار هر كدام را در جملهء بسيار كوتاهى بر مىشمارد .
نخست مىفرمايد : « عجز و ناتوانى آفت است » ؛
( الْعَجْزُ آفَةٌ )
. عجز مفهوم وسيعى دارد كه هرگونه ناتوانى علمى ، جسمى ، اقتصادى و فكرى را شامل مىشود و به يقين اينها بزرگترين آفات زندگى انسان است ؛ انسان عاجز ، ذليل و خوار عقب مانده و شكست خورده و بىارزش و بىمقدار است به همين دليل اسلام مىگويد : بكوشيد و هرگونه عجز را از خود دور سازيد و با قدرت و قوت به اهداف مالى و معنوى خود برسيد . البته گاه مىشود كه عجز و ناتوانى بدون اختيار دامان انسان را مىگيرد ، ولى غالباً چنين نيست ، بلكه نتيجهء كوتاهىها و بىبرنامگىهاست . همانگونه كه در حديث جالبى كه كلينى در كافى از امير مؤمنان على عليه السلام نقل كرد مىخوانيم :
« إِنَّ الْأَشْيَاءَ لَمَّا ازْدَوَجَتْ ازْدَوَجَ الْكَسَلُ وَالْعَجْزُ فَنُتِجَا بَيْنَهُمَا الْفَقْرَ ؛
هنگامى كه اشياء با يكديگر ازدواج كردند تنبلى و ناتوانى نيز به هم پيوستند و فرزند آنها فقر بود » . « 1 »
سپس در دومين نكته اشاره به آثار مثبت صبر و شكيبايى كرده مىفرمايد :
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 5 ، ص 86 ، ح 8 .