شرح و تفسير روش تعليم و تربيت
امام عليه السلام در اين گفتار گهربار به سه نكتهء شايان توجه اشاره مىكند : نخست مىفرمايد : « كسى كه خود را در مقام پيشوايى و امامت بر مردم قرار مىدهد بايد پيش از آنكه به تعليم ديگران مىپردازد به تعليم خويش بپردازد » ؛
( مَنْ نَصَبَ نَفْسَهُ لِلنَّاسِ إِمَاماً فَلْيَبْدَأْ بِتَعْلِيمِ نَفْسِهِ قَبْلَ تَعْلِيمِ غَيْرِهِ )
. كلام امام عليه السلام در اينجا مطابق ظاهر اطلاق كلام ، هم رئيس حكومت بر مردم را شامل مىشود و هم تمام كسانى را كه به نوعى ارشاد و هدايت مردم را بر عهده مىگيرند . اين جمله اشاره به يك واقعيت مسلم عقلانى است كه تا انسان خودش چيزى را نداشته باشد نمىتواند به ديگران اهدا كند .
خشك ابرى كه بود ز آب تهى * كى شود منصب او آب دهى
ضرب المثلى در ميان عرب است كه مىگويند : « چوبى كه كج است چگونه ممكن است سايهء آن راست باشد » .
اضافه بر اين ، مردم سخنان كسى را كه به گفتار خود پايبند و آثارش در زندگى او نمايان نيست ، هرگز نمىپذيرند و به خود مىگويند : اگر او اين سخنان را باور مىداشت نخست خودش به آن عمل مىكرد .
به همين دليل امام عليه السلام در دومين جمله مىفرمايد : « بايد تأديب و تعليم او نسبت به ديگران پيش از آنكه با زبانش باشد با عمل صورت گيرد » ؛
( وَ لْيَكُنْ