روز خواستههاى او بر اثر گذشت زمان از دسترس وى دور تر مىشود .
سپس امام عليه السلام به پنجمين و ششمين نكته اشاره فرموده و كسانى را كه به خواستههاى دنيوى خود مىرسند گرفتار خستگى و آنان راكه به آن نمىرسند گرفتار درد و رنج معرفى مىكند و مفهوم آن اين است كه نه آنها كه بر خواستههاى دنيوى خود پيروز مىشوند آرامش و راحتى دارند و نه آنان كه ناكام مىمانند ، زيرا همانگونه كه به دست آوردن مواهب مادى با مشكلاتى روبروست ، نگه داشتن آن مشكلات بيشترى را در پى دارد .
ضمير در « به » گرچه ظاهراً به « دهر » ( روزگار ) باز مىگردد ؛ ولى از آنجا كه پيروزى به روزگار معنا ندارد ، منظور از آن همان مواهب دنياست و قرينهء آن جملههاى « ظَفِرَ » و « فاتَ » است .
دقت در نكات حكمتهاى بالا كافى است انسان را به موقعيت خود در زندگى دنيا آشنا سازد و از هر گونه زيادى روى و خيالپردازى و غفلت باز دارد و به تلاش دربارهء فراهم ساختن زاد و توشهء آخرت توجه دهد .
اين نكته نيز شايان دقت است كه « دهر » در اصل و ريشهء لغت به معناى غلبه است ؛ ولى از آنجا كه زمان بر هر كس و هر چيز غلبه پيدا مىكند ، آن را دهر ناميدهاند ، بنابراين دهر همان گذشت شب و روز و سال و ماه است و گاه ( مانند آنچه در ذيل كلام حكمتآميز بالا آمد ) به معناى مواهب دنيا آمده است .
در حديثى از امام اميرالمؤمنين عليه السلام مىخوانيم كه مىفرمود : دهر سه روز است و تو در ميان اين سه روز قرار گرفتهاى : روزى كه گذشت و آنچه در آن بودى كه هرگز باز نمىگردد . اگر در آن روز عمل نيكى انجام دادهاى از گذشتن آن غمگين نخواهى شد و از رفتن به استقبال آينده خوشحال خواهى بود و اگر كوتاهى و تقصير در آن كردهاى از رفتنش شديدا غمگين مىشوى و از كوتاهى خود حسرت مىخورى . روز ديگر همان است كه تو امروز در آن از صبحگاهان آغاز
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 431
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٣١