است » . « 1 » و در حديث ديگرى از آن حضرت مىخوانيم :
« سَلَامَةُ الدِّينِ فِي إعْتِزَالِالنَاسِ ؛
سلامت دين انسان دركنارهگيرى از مردم است » . « 2 »
در حديث گويا و روشنى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم هنگامى از آن حضرت سؤال كردند : چرا گوشهگيرى را انتخاب كردهايد ؟ فرمود :
« فَسَدَ الزَّمَانُ وَتَغَيَّرَ الْإِخْوَانُ فَرَأَيْتُ الانْفِرَادَ أَسْكَنَ لِلْفُؤَاد ؛
زمانه فاسد شده و برادران تغيير روش دادهاند به همين دليل ، آرامش دل را در تنهايى يافتم » . « 3 »
قرآن مجيد نيز اشاراتى به اين معنا دارد از جمله دربارهء حضرت ابراهيم مىخوانيم كه او گروه بتپرستان را مخاطب قرار داد و گفت : « « وَأَعْتَزِلُكُمْ وَما تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَأَدْعُوا رَبِّي » ؛ از شما و آنچه غير از خدا مىخوانيد و مىپرستيد كنارهگيرى مىكنم و ( تنها ) پروردگارم را مىخوانم » . « 4 »
در داستان اصحاب كهف نيز در آيهء 16 سورهء « كهف » اشاره به گوشهگيرى آنها از گروه فاسد و مفسد شده است .
از آنچه گفته شد به خوبى روشن مىشود كه هرگز منظور امام عليه السلام اين نبوده است كه اگر گروهى باطل بر ضد مؤمنان و طرفداران حق برخيزند نبايد به حمايت مؤمنان حقجو برخاست ؛ اين سخن بر خلاف صريح قرآن است كه مىفرمايد : « « فَإِنْ بَغَتْ إِحْداهُما عَلَى الْأُخْرى فَقاتِلُوا الَّتى تَبْغى حَتَّى تَفىءَ إِلى أَمْرِ اللَّه » ؛ اگر گروهى از مسلمانان بر گروه ديگرى ظلم و ستم روا داشتند ( و اصلاح در ميان آن دو از طريق مسالمتآميز امكانپذير نشد ) با جمعيت ستمگر پيكار كنيد تا به سوى حق باز گردند » . « 5 »
هامش
( 1 ) . غررالحكم ، ص 318 ، ح 7350 .
( 2 ) . همان ، ص 319 ، ح 7365 .
( 3 ) . ميزان الحكمه ، ج 8 ، مادهء عزلت ، ح 12911 .
( 4 ) . مريم ، آيهء 48 .
( 5 ) . حجرات ، آيهء 9 .