شرح و تفسير نتيجهء تسليم در برابر آرزوها
امام عليه السلام در اين گفتار كوتاه و حكمتآميز خود به مسئلهء طول آرزوها و سرنوشتى كه دامان انسان را مىگيرد اشاره كرده مىفرمايد : « كسى كه در مسير آرزوها گام بردارد در ( دام ) مرگ خواهد افتاد » ؛
( مَنْ جَرَى فِي عِنَان أَمَلِهِ عَثَرَ بِأَجَلِهِ « 1 » )
. أمل به معناى هر نوع آرزو است ؛ خواه آرزوى معقول باشد يا نامعقول ، از اين رو اين واژه در مورد معصومان و اشخاص برجسته نيز به كار رفته آنها را كعبهء آمال مىنامند و حتى خداوند به عنوان « منتهى الأمل » شمرده شده كه همان آخرين نقطهء آرزو است . در مناجات مفتقرين از مناجات پانزدهگانهء امام سجاد عليه السلام مىخوانيم :
« يا مُنْتَهى أَمَلِ الْآمِلينَ »
و در حديث نيز از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل شده كه فرمود :
« الْأَمَلُ رَحْمَةٌ لِأُمَّتِي وَلَوْ لَاالْأَمَلُ مَا رَضَعَتْ وَالِدَةٌ وَلَدَهَا وَلَا غَرَسَ غَارِسٌ شَجَراً ؛
آرزو مايهء رحمت براى امت من است و اگر آرزو نبود هيچ مادرى فرزندش را شير نمىداد و هيچ باغبانى درختى نمىكاشت » . « 2 » زيرا آرزوهاست كه انسان را به تلاش و كوشش براى رسيدن به اهداف برتر و بالاتر وا مىدارد .
هامش
( 1 ) . « با » در « بِأجَلِهِ » همانگونه كه جمعى از محققان گفتهاند به معناى « فى » است ؛ يعنى چنين شخصى كه اختيار خود را به دست آرزوها سپرده در مرگش سقوط مىكند در حالى كه عمل مثبتى انجام نداده است .
( 2 ) . بحارالانوار ، ج 74 ، ص 175 .