شرح و تفسير بىطرفهاى منفى
همانگونه كه در سند اين حكمت آمد ، اين سخن حكيمانهء امام مربوط به بعضى افراد سرشناس از مسلمانان مانند « سعد بن ابىوقاص » و « عبداللَّه بن عمر » است كه در جنگ جمل وصفين با امام همراهى نكردند و به دشمنان او نيز نپيوستند ، بلكه بىطرف ماندند و به عذرهاى واهى متوسل شدند . امام دربارهء آنها مىفرمايد :
« حق را تنها گذشتند و باطل را يارى نكردند » ؛
( خَذَلُوا الْحَقَّ ، وَلَمْ يَنْصُرُوا الْبَاطِلَ )
. اشاره به اينكه گرچه آنها به يارى باطل نشتافتند و در صف مقابل ما قرار نگرفتند ؛ ولى چون به يارى حق برنخاستند و به پيام قرآن كه مىگويد : « « فَقاتِلُوا الَّتى تَبْغى حَتَّى تَفىءَ إِلى أَمْرِ اللَّه » ؛ به آن گروه ظالمى كه بر ضد پيروان حق ( و امام مسلمين ) برخاسته بجنگيد تا به فرمان گردن نهند » « 1 » عمل نكردند درخور هر گونه سرزنش و ملامتند .
در اينكه آيا اين گروه با على عليه السلام بيعت كرده بودند ولى در مسئلهء مبارزه با اصحاب جمل و جنايتكاران شام كوتاه آمده بودند يا از ابتدا زير بار بيعت نرفته بودند ، در ميان مورخان اختلاف نظر است . در بعضى از نقلها آمده كه اينها بيعت را پذيرفتند ولى به فرمان امام در مبارزهء با اهل باطل عمل نكردند و مطابق برخى ديگر از نقلها از ابتدا زير بار بيعت با آن حضرت نرفتند و جزء اقليت
هامش
( 1 ) . حجرات ، آيهء 9 .