مراد اين است كه روندگان راه حق و جويندگان خشنودى او را تهديد مىكنند ، باشد كه ايشان را از راه باز دارند .
/ 377
وَ تَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِهِ وَ تَبْغُونَها عِوَجاً
- و از راه خدا باز داريد و به كجروى واداريد . » يعنى نصوص دين را تحريف كنيد و پنداريد راههاى پرپيچ و خم راههايى است كه منتهى به مقصود مىشوند .
فرهنگ بهانه تراشى بافتهء عقب ماندگى
ملتهاى واپس مانده براى خود افكارى باطل مىبافتند و يا يك فرهنگ بارى به هر جهت پديد مىآورند . ملّتها براى اين كه از اين ورطه رهايى يابند بايد كه دربارهء زندگى نظرى درست حاصل كنند و نپندارند كه نعمتهايى كه در اين جهان هست بر دوام است و تغيير ناپذير . بلكه گذشته را كه پر از مشكلات بوده است به ياد آورند و به جوامع ديگر بنگرند كه چگونه ذخايرشان بر باد رفته است . و آن گاه به علل و اسباب اين دگرگونيها توجه كنند و از آنها عبرت بگيرند . از اين رو شعيب قوم خود را به گذشتهشان و به گذشتهء از دست رفتهء ملتهاى ديگر توجه مىدهد :
وَ اذْكُرُوا إِذْ كُنْتُمْ قَلِيلًا فَكَثَّرَكُمْ وَ انْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ
- و به ياد آريد ، آن گاه كه اندك بوديد ، خدا بر شمار شما افزود و بنگريد كه عاقبت مفسدان چگونه بوده است . » [ 87 ] نصيحت شعيب به كفارى كه در برابر امر رسالت او مقاومت مىكردند ، اين بود كه خود به يك سو كشند تا پرتو رسالت او به همگان برسد و به ياران مؤمن خود هم اندرز مىداد كه صبر و استقامت پيشه سازند . خداوند ميان ايشان و كفار داورى كند .
وَ إِنْ كانَ طائِفَةٌ مِنْكُمْ آمَنُوا بِالَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِ وَ طائِفَةٌ لَمْ يُؤْمِنُوا فَاصْبِرُوا حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ بَيْنَنا وَ هُوَ خَيْرُ الْحاكِمِينَ
- و اگر گروهى از شما به آنچه از جانب خدا به آن مبعوث شدهام ايمان آوردهاند و گروهى هنوز ايمان